გურამ მეგრელიშვილი

წამებანი თბილისის ისტორიული ნაწილისანი

2012-02-10T00:22:00.000-08:00

თბილისის ისტორიული ნაწილის პრობლემები ახალი დაწყებულიარ არის, თბილისის ისტორიული ნაწილის და ზოგადად თბილისის პრობლემებს გაცილებით ღრმაფესვები აქვს. არც ერთი ხელისუფლება არ ზრუნავდა კანონმდებლობის მოწესრიგებას. და მაინც,თუკი კანონი კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ არსებობდა და არსებობს, ის მორგებულიაკონკრეტული ინდივიდების კერძო ინტერესებს და მასში ძალიან ბევრი გარღვევაა.

ნებისმიერი ქალაქის ისტორიული ნაწილის პრობლემების მოგვარებასრამდენიმე თანმიმდევრული ღონისძიება სჭირდება.

1: საკანონმდებლო სისტემის მოწესრიგება.

2: საზოგადოების ინფორმირებულობა/ჩართულობა

3: სწორი მენეჯმენტი

4: ინვესტიციების მოზიდვა ან საბიუჯეტო დაფინანსება

5: ინფრასტრუქტურის მოწყობა

საკანონმდებლოსისტემის მოწესრიგება

საქართველოში არ არსებობს გამართული კანონი კულტურულიმემკვიდრეობის შესახებ. არსებული კანონი ვერ/არ ახერხებს უნებართვო/უკანონო მშენებლობებისპრევენციას, რადგან კანონის გაუმართავობის შედეგად, ერთსა და იმავე მუხლს შეგვიძლიასხვადასხვა ინტერპრეტაცია მივცეთ. (მაგ: მუხლი 36, პუნქტი 6 დ); მუხლი 3 ს1; და ა.შ).

სახელმწიფო სტრუქტურებში არსებულმა განუკითხაობამ წლებისმანძილზე იმხელა ზიანი მიაყენა კულტურულ მემკვიდრეობას და კონკრეტულად „თბილისის ისტორიულნაწილს“, რომ ამაზე ცუდს ვერც ერთი ბუნებრივი კატაკლიზმა, შემოსევა და ომი ვერ დამართებდა.„თბილისის ისტორიული ნაწილის“ დამახინჯება მთლიანად სახელმწიფო თავმოუბმელობის და კერძოდკანონის გაუმართავობის ხარჯზეა.

ნათქვამია არის დანაშაული, რომლის გამოსწორებაც უკვეშეუძლებელიაო, მაგრამ არის დანაშაული, რომლის თავიდან აცილება ჯერ კიდევ შესაძლებელია.

საკანონმდებლო ბაზამ უნდა დაარეგულიროს არა მხოლოდ უკანონომშენებლობების შეჩერება, გარკვეული მიშენებების დანგრევაც უნდა უზრუნველყოს.

საზოგადოებისინფორმირებულობა/ჩართულობა

მეორე, უმნიშვნელოვანესი ფაქტორი, საზოგადოების ცუდადინფორმირებულობა და არაჩართულობაა. თბილისის ისტორიული ნაწილის მცხოვრებლები ხშირ შემთხვევაში,არათუ უშლიან ხელს ისტორიული ძეგლების დაზიანებას, არამედ თავადვე გვევლინებიან აქტიურდამანგრევლებად, განაშენიანებისა და შენობების ფონური დამზიანებლებად. ამის მიზეზებისსათავეების მოძებნა საზოგადოებრივი აზრის არქონაში, საზოგადოების არაინფორმირებულობაშიუნდა დავიწყოთ. ხშირად ხდება, რომ ადამიანი ცხოვრობს თბილისის ისტორიულ ნაწილში, რომელიმეუნიკალურ ძეგლში და მისთვის ეს ძეგლი უბრალოდ ძველი, ამორტიზირებული შენობაა და მეტიარაფერი. ამას ზედ ემატება კანონის ინერტულობა (იმის გათვალისწინებით, რომ ქართველიკაცის ბუნება ისეა მოწყობილი, რომ კასპში შემოღობილ 200 კვადრატს ზესტაფონამდე გაზრდის(იყენებს ამ მიწას თუ არა იმისდა მიუხედავად) უკანონო მიშენებების ბუმი, რომელიც შევარდნაძისპერიოდში დაიწყო, რევოლუციის შემდგომმა მთავრობამ დაკანონებებით წაახალისა. ის, რაცშესაძლოა ასე-თუ-ისე ასატანი იყოს გარეუბნებისა და ახალგანაშენიანებული უბნებისათვის,ყოვლად შეუფერებელია თბილისის ისტორიული ნაწილისათვის, რადგან გარდა იმისა, რომ ესარის ისტორიული საკუთრება (იმისდამიუხედავად თანხმდება თუ არა საზოგადოება იმ საკითხზეგვჭირდება თუ არა ეს ძეგლი), თბილისის ისტორიული ნაწილი ასევე წარმოადგენს შესანიშნავზონას ტურიზმის გასავითარებლად. ინტერესი ამ ზონის მიმართ არა მხოლოდ სახელმწიფოს,მოსახლეობის მხრიდანაც დიდი უნდა იყოს. საამისოდ კი უნდა მოხდეს საზოგადოების სწორადინფორმირებულობა (გრენადის კონვენციის თანახმად, ეს აუცილებელიც კია) კულტურული მემკვიდრეობისსაკითხში. ამ თემას არ შეიძლება „ქართულად“ მივუდგეთ და შედეგები დღესვე მოვიმკათ(შეუძლებელიცაა საზოგადოებრივი აზრი, რომელიც ფაქტობრივად არც არსებობს ერთ დღეში შეიცვალოს).პირველ რიგში, აუცილებელია საორგანიზაციო კომიტეტის ჩამოყალიბება, რომელიც ორგანიზებასგაუწევს მთელ რიგ საკითხებს. უნდა მოხდეს „კულტურული მემკვიდრეობის“ სასკოლო საგნადდამატება, დაიბეჭდოს საინფორმაციო ბუკლეტები და უფასოდ დაურიგდეს მოსახლეობას, სადაცზოგადად იქნება აღწერილი ზოგადი უმნიშვნელოვანესი საკითხები. სახელმწიფო არხზე პერმანენტულადუნდა გაშუქდეს ყველა ის ღონისძიება (ლიტერატურული ღონისძიებები, გამოფენები, კონცერტები)რაც „თბილისის ისტორიულ ნაწილში“ დაიგეგმება სწორედ საორგანიზაციო კომიტეტის მიერ.მოსახლეობამ უნდა იგრძნოს, რომ სახლი, რომელშიც ის ცხოვრობს უბრალოდ ნახევრად დანგრეულიშენობა კი არაა, ისტორიული ძეგლია, რომელიც მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ კონკრეტული პიროვნებისთვის,დანარჩენი მოსახლეობისათვისაც.

მენეჯმენტი

მენეჯმენტზე ბევრი რამაა დამოკიდებული. საბედნიეროდ,ჩვენ გვაქვს მსოფლიო გამოცდილება, რომლის გამოყენებაც გონივრულად შეგვიძლია. პირველრიგში (კანონის „კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ“ გადამუშავების შემდეგ) უნდა მოხდეს„თბილისის ისტორიული ნაწილის“ კონსერვაცია. უნდა შეჩერდეს ყველა მშენებლობა და აიკრძალოსყოველგვარი ნებართვის გაცემა ახალი შენობის აშენებაზე (იმის და მიუხედავად, დანგრეულიაეს შენობა, ინგრევა, იწვის თუ ცუნამმა გადაუარა).

შემდეგ საჭიროადაიწეროს სწორი მენეჯმენტური გეგმა, პირველ რიგში, რამდენიმეკაციანმა ჯგუფმა (მხატვარი,ისტორიკოსი, არქიტექტორი, რესტავრატორი და ა.შ.) „თბილისის ისტორიული ნაწილის“ ძველიდა არსებული სიტუაციის გათვალისწინებით, უნდა მიიღოს გადაწყვეტილება როგორი ქალაქიგვინდა რომ გვქონდეს და როგორ მოხდება რეკონსტრუქცია. ამის შემდეგ, „თბილისის ისტორიული ნაწილი“ უნდა დაიყოსრამდენიმე ზონად (ა) უბნები, სადაც ავთენტურობა მეტნაკლებად შენარჩუნებულია; ბ) უბნები,სადაც შერეულია ისტორიული სახლები და ახალი ნაგებობები; გ) უბნები, რომელის ნგრევისპირასაა ან გაყიდულია) გამოიკითხოს მოსახლეობა (იგულისხმება, რომ პარალელურ რეჟიმშიმიმდინარეობს საზოგადოების ჩართულობისა და ინფორმირებულობის ამაღლება) და დადგინდეს,„თბილისის ისტორიული ნაწილის“ რომელი უბანია პოტენციურად ყველაზე უკეთესი ადგილი რევიტალიზაციისათვის(ვგულისხმობ სპეციფიკური ტურიზმის განვითარებას ასეთ უბნებში. ანუ, მოსახლეობა იცხოვრებსსაკუთარ სახლებში, რომელიც ამავე დროს სასტუმროების ფუნქციასაც შეითავსებს. ადგილობრივებისთვისეს ერთგვარი სამუშაო ადგილებსაც გააჩენს, რადგან გაიზრდება ადგილობრივი ხელოსნური/რეწვა).გაირკვევა რომელი უბნები უფრო მეტადაა მოსახერხებელი ბიზნესის მოსაზიდად („თბილისისისტორიული ნაწილის“ ის უბნები, რომელშიც ძველისა და ახალი შენობების დიდი ნაზავი გვაქვს,მშვენიერი ადგილი იქნება კერძო ბიზნესის დასაინტერესებლად). ინვესტორებს მიეცემათ შეღავათები,რათა მათი ინტერესი ამაღლდეს.

მოსახლეობის იმ ნაწილს, ვისაც გადაწყვეტილი აქვს არგაყიდოს სახლები (ან შენობები, რომელიც საცხოვრებელი არ არის და სხვადასხვა საქმიანობისთვისგამოიყენება) მთავრობამ უნდა შეთავაზოს უკანონო მიშენებების მონგრევის სანაცვლოდ კომპენსაცია,რათა არ მოხდეს მასობრივი ჯენტრიფიკაცია (ამავე დროს კანონი ისტორიულ ძეგლებზე უკანონოდმიშენებას გრენადის კონვენციის თანახმად მონგრევით არეგულირებს).

უნდა მოიძებნოს სამუშაო ჯგუფი, რომელიც რეკონსტრუქციასარა მთელ უბანს, არამედ ცალკეულ სახლებს, მიკროუბნებს და სახლებს აღადგენს (მართალიაეს ხარჯებს გაზრდის, მაგრამ თავიდან ავიცილებთ ფორსირებულ რესტავრაციას და ბუტაფორიულინაგებობების მთელ წყებას, რომლის სანახავადაც რეალურად ამ ქვეყანაში არავინ ჩამოვა).

„თბილისის ისტორიული ნაწილის“ განვითარებისთვის, საჭიროასახელმწიფო/საჯარო სტრუქტურები ქალაქის გარეუბნებში იქნეს გადატანილი. ჯერ ერთი ესქალაქის დეცენტრალიზაციას მოახდეს, მეორეც, ქუჩები გათავისუფლდება ზეჭარბი ტრანსპორტისგან,რაც თავისთავად გაადვილებს არა მხოლოდ მოძრაობას, არამედ შეამცირებს შენობების ამორტიზაციასდა რეაბილიტაციის პროცესს უფრო მობილურს გახდის. და მესამე: თუკი ჩვენ სახელმწიფოსსურს „თბილისის ისტორიული ნაწილის“ ტურისტულ ზონად გამოყენება, საჭიროა შესაბამისიპირობების შექმნაც (იმის ფონზე რაზეც ზევით ვამბობდი: ადგილობრივი მოსახლეობის ჩართულობა,სასტუმროების ტიპის სახლების გაკეთება, სადაც თეატრალიზირებული იქნება ცხოვრება _ მომსახურეპერსონალი სამუშაო საათებში იცხოვრებს ძველი თბილისის წესებით (ეზოში არყის გამოხდიდანდაწყებული, აივნიდან საპნიანი წლით გადმოღვრით დამთავრებული).

ინვესტიციებისმოზიდვა

ხშირად, ყველაზე ძლიერ ქვეყნებსაც კი უჭირთ თავს უფლებამისცენ ქალაქის რეკონსტრუქცია აწარმოონ (მით უფრო, რომ („თბილისის ისტორიულ ნაწილთან“მიმართებაში, საქმე კიდევ უფრო რთულადაა, რადგან აქ არა მხოლოდ აღსადგენია ძეგლები,არამედ რაღაცეები დასანგრევი და თავიდან ასაშენებელიცაა. მთლიანად შესაცვლელია მიწისქვეშაკომუნიკაციები და ა.შ.), ამისათვის არსებობს საკმაოდ აპრობირებული გეგმა: ბიზნეს სექტორისდაინტერესება კონკრეტული უბნებით (საგადასახადო კანონის გამკაცრების, ან შერბილებისხარჯზე. გააჩნია ეკონომისტების მიერ წარმოებული კვლევა რას გვანახებს).

ასევე წახალისებული უნდა იქნეს მეცენატობის ინსტიტუტი.შეიქმნას ფონდი, რომელიც უხელძღვანელებს სახსრების მოძიებას, როგორც საერთაშორისო ორგანიზაციებიდან,ასევე ადგილობრივი მოსახლეობიდან (მაგალითად, ყველა საჯარო მოხელის ხელფასიდან 5 წლისმანძილზე დაიქვითოს 0.2 % და ეს გამჭვირვალედ მოხდეს, ანუ ყველამ იცოდეს, რომ თანხაუშუალოდ („თბილისის ისტორიული ნაწილის“ რეაბილიტაციას ხმარდება).

რაც შეეხება ქალაქის მენეჯმენტს, არ შეიძლება ცალმხრივადრომელიმე ქალაქის მოდელით მივუდგეთ ამ საკითხს და ავირჩიოთ, ვთქვათ, მხოლოდ BOT მოდელი. იმისდამიხედვით,რომელ უბანს, მიკროუბანს რა სჭირდება, შეიძლება ეს იყოს მართვის კონცესიური ან მენეჯმენტურიკონტრაქტის მოდელიც.

დასკვნა

საბოლოოდ, „თბილისისისტორიული ნაწილის“ გადარჩენა და რეორგანიზაცია მაინც ჩვენი, მოქალაქეების ვალია დათითოეული ძეგლის განადგურება ისევ ჩვენ კისერზეა. არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ქალაქის ისტორია საკუთარი ბინის აივანთან არ მთავრდება.კანონს ადამიანები ქმნიან, ის ადამიანები, ვინც იმავე საზოგადოების წევრები არიან,რომელსაც ჩვენ ვეკუთვნით. რომ არსებობდეს საზოგადოებრივიაზრი, რომ „თბილისის ისტორიული ნაწილის“ (და არა მხოლოდ) მოვლა-პატრონობა თითოეულიჩვენთაგანის მოვალეობაა, რომ გავითავისოთ, რომ არის ღირებულებები, რომელთაც აუცილებლადსჭირდება შენარჩუნება და მოვლა, რადგან მხოლოდ მათი ვიზუალური მხარის აღდგენით საქმეარ კეთდება (იკარგება ის სული, რომელიც თითოეულ ძეგლს, ნაკეთობას, ქვას აქვს), მეეჭვება მავანთ გაბედონ და კანონის იგნორირებით, საბოლოოდ წაახდინონისედაც შელახული ქალაქის იერსახე. იმისდამიუხედავად, იქნება თუ არა „თბილისის ისტორიულინაწილი“ იუნესკოს ძეგლთა სიაში, ეს ქალაქი თითოეული საქართველოს მოქალაქის კუთვნილებაადა ჩვენ აუცილებლად უნდა მოვუაროთ მას.

რა არ გვაქვს ქართველებს

2012-01-13T04:58:00.000-08:00

ბოლო ბოლო ერთხელაც გადავაბიჯე „გრუზინობას“ და ჩემ თავს ვკითხე, რა არის ისეთი რაც ქართველებს არ გვაქვს, რადგან ზეციური სამოთხიდან დაწყებული, განკითხვის დღის სამეტყველო ენით დამთავრებული გვაქვს. გვაქვს მსოფლიოში საუკეთესო მეტრო და აეროპორტი, სხვადასხვა ზომის და წყალწყვის შადრევანი, ყველა დღესასწაული 2-2 ჯერ და ასე შემდეგ. მაგრამ ყველა სრულყოფილებას ხომ აქვს რაღაც ნაკლი. დავფიქრდი, რომ ალბათ იყო ისეთი რამეებიც, რაც ქართველებს, თვით ქართველებსაც კი არ გვაქვს. ჩემით მხოლოდ ის გამახსენდა, რომ ქართველებს არ გვაქვს ცუნამი. ქვეყანას, რომელსაც თავისი „ხმელთაშა ზღვა“, “საჰარა“ და „ალპები“ აქვს. ცუნამი იქით იყოს და ტაიფუნიც კი არ ყოფილა, ან ტორნადო, რა გახდა ერთი ნორმალური ტორნადო ასეთი მრავლისმნახველი ქვეყნისათვის?მერე გადავწყვიტე რაღაც მინი გამოკითხვასავით ჩამეტარებინა და ახლობელ, ნაცნობ, უცნობებში გავიკითხე რას ფიქრობდნენ რა არ გვაქვს ქართველებს. აღმოჩნდა, რომ რაღაც-რუღაცეები მაინც არ გვქონია და აი, რა:ჩემი მეზობელი არტაშ გრეგორიანი, აქ დაბადებულ-აღზრდილი, სულით-გულით ქართველი კაცი ფიქრობს, რომ არ გვაქვს ერთი ნორმალური ტერორისტული ორგანიზაცია, რომელიც საჭირო დროს, საჭირო ადგილას ერთ სამას-ოთხას კაცს მიასიკვდილებდა. არ გვაქვს ნორმალური ადგილობრივი ლუდი, მიუხედავად იმისა, რომ გვაქვს სასმელი წყლის დიდი არჩევანი, მამაჩემი ფიქრობს.ერთი ჩემი თანაფორუმელის აზრით, არ გვაქვს რადიაციული კერის მქონე ერთი კაი, ჯანსაღი ობიექტი. სოლომონ გელაშვილი, ჩემი მამიდაშვილი (დამთავრებული აქვს მენეჯმენტის კურსები ამერიკის რომელიღაც უნივერსიტეტში) ამბობს, რომ ნამდვილად არ გვაქვს მახათის ქარხანა, მიუხედავად იმისა, რომ ბაზარზე პროდუქციის მოთხოვნა ძალიან დიდია. ქსენია გოგოლაშვილის აზრით (უბრალოდ ქსენია გოგოლაშვილია), არ გვაქვს ქიმიური იარაღის საწარმო, რათა ერთხელაც ამ საწარმოდან ბიოქიმიურმა ნივთიერებებმა გაჟონოს და დედაბუდიანად ამოგვწყვიტოს.მე გამახსენდა კიდევ, რომ არ გვაქვს 60 გრადუსიანი ყინვა და 65 გრადუსიანი სიცხე.ჩემი მასაჟისტი ასკვნის, რომ არ გვაქვს შიდსით ინფიცირებულთა დიდი რაოდენობის შემთხვევა.ვლასა კორიფაძემ მომწერა ახლა, ამ წამს, მსოფლიო საოცრება არ გვაქვს არც ერთიო და როგორ გინდა არ დაეთანხმო კაცს? გვაქვს და ვმალავთ თუ?ბიძაჩემმა დამირეკა ციხიდან და მოვასწარი კითხვა. ის ფიქრობს, რომ ამდენი დამსახურებული საზოგადო/საჯარო პირის არსებობის პირობებში არ გვაქვს ერთი ფალოსის ქანდაკებაც კი, მაშინ, როცა ნებისმიერ განვითარებულ ქვეყანაში ის დგას.ბაჩი მეშველიანი ამტკიცებს, არ გვქონია ერთი ნორმალური მეწყერი და ზვავი, ისეთი საშუალო ზომის წყალტუბო რომ დაფაროს, რომელზეც მერე რომელიმე ლაზიკას ააშენებენ.ირაკლი გელაშვილი, ეისიდ ბარის მენეჯერი, ასევე ჩემი ძმაკაცი, რომელსაც შეუძლია 4 კბილი ერთდროულად ამოიღოს უანესთეზიოდ და ეგვიპტეში ზედიზედ სამჯერ წავიდეს, ფიქრობს, რომ არ გვაქვს არც ერთი მოქმედი ვულკანი, ისლანდიას ის რამდენიმე ათეული აქვს, ჩვენ არც ერთი.არ გვაქვს ატომური ბომბი, რომელსაც რომელიმე გაბრაზებული პრეზიდენტი თავზე დაგვაფეთქებდა, ჩვენი ნანა იტყოდა, რომ მეკითა, მაგრამ არ ვეკითხები.არ გვაქვს არც ერთი სექსშოპი (ჩემი მოსწავლე, 5 კლასი), აქ არაა ბურგერ კინგი და სტარბაქსი, ჰარდროკ კაფე (ჩემი ცოლისძმა), კენზოს, ჯორჯ რეჩის და გეპის ოფიციალური მაღაზიები - ჩემი ცოლი ამბობს ამას. (მადლობა ღმერთს ვამბობ მე). არ გვაქვს ჩვენი საამაყო „ვეფხისტყაოსნის“ სისტემური და კლასიკური, სრულყოფილი კვლევა.მუსიკოსი ხათუნა მაკალათიას აზრით, არ გვაქვს შემოქმედებითი წერის კურსები მაშინ, როდესაც ყოველ მესამე ქართველს ეწერინება.ლიტერატურათმცოდნე თამარ სუხიაშვილი გაკვირვებულია, რომ არ გვაქვს ჰორორის ჟანრის ლიტერატურული ნაწარმოები.არ გვაქვს ბუდისტური ტაძარი - გვამცნობს საქართველოს ტურისტული ცნობარი.ხოლო თუ გადახედავ მაღაზიების თაროებს, აღმოაჩენ, რომ არ გვაქვს ეროვნული წარმოების თეთრი შოკოლადი.არ გვაქვს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი, რადგან თანამედროვე ხელოვნებას ყოველთვის რამდენიმე ათეული წლით ჩამოვრჩებით.არ გვაქვს სერვისი, რადგან ყველა ქართველი ბუნებით კლიენტია და არა მომსახურე პერსონალი.კინომონსტრი ია ვეკუა დაგვიდასტურებს, რომ არ გვაქვს ეროვნული წარმოების პორნოგრაფიული ფილმი და არ გვაქვს კონტრკულტურა.მორწმუნე რადიკალთა ულტრამემარჯვენე ფრთა აღფრთოვანებულია, რომ არ გვაქვს გეი პარადის ხილვის უზომო ბედნიერება.ყველა მოქმედი იურისტი დამეთანხმება - კანონმდებლობაში არ გვაქვს არც ერთი მუხლი ანტროფოფაგიის შესახებ.კითხეთ კინო „რუსთაველისა“ და „ამირანის“ ადმინისტრაციას, რატომ არ გვაქვს კინო ღია ცის ქვეშ.და საერთოდ, რატომ არ გვაქვს საიდუმლო ლაბორატორიები, სადაც (თავი გავანებოთ ადამიანებს), ცხოველებზე ჩაატარებდნენ სერიოზულ კვლევას.არ გვაქვს პროჭით კაკლის ტეხვის სამამულო ტექნოლოგია (კობა კენჭაძე. ზემო ონი. სოფელი ცხმორი. სჯობდა არ დამერეკა)(ნეტავ რატომ) არ გვაქვს ჩატარებული კვლევა უნდა თუ არა ერს ევროკავშირში შესვლა და იქ მოხვედრის არანაირი შანსიც არ გვაქვს.მხოლოდ ერთი ჩავლაც კი საკმარისია, რომ დავადგინოთ - არ გვაქვს რუსთაველის გამზირზე არც ერთი საზოგადოებრივი ტუალეტი და არც უფლება მიტინგის დროს ქუჩაში მოვკუკოთ.არ გვაქვს გენეტიკური კვლევის ლაბორატორია.ჩემი სიძის ბებიას შურას რომ კითხო, არ გვაქვს ნამუსი, თორემ დიდი ხნის წინ გადავშენდებოდით.

ქართული ზოოპარკის თავისებურებანი

2011-12-29T11:06:00.000-08:00

ამას წინათ მეგობრებთან ერთად ლუდს ვსვამდი და რატომღაც სამოქალაქო აზრის არქონაზე ჩამოვარდა საუბარი. ერთი თვლიდა, რომ სამოქალაქო აზროვნება ისეთი ელემენტარული რაღაცეებიდან უნდა დავიწყოთ, როგორიცაა არა მხოლოდ ავტობუსის ბილეთის აღება, არამედ იმის საჯაროდ მხილებაც, ვინც არ იღებს. მეორე თვლიდა, რომ ყველაზე მნიშვნელოვანია რიგითი მოქალაქეების მხრიდან, კულტურის ხელშეწყობა, კერძოდ კი, ქართველი მწერლების წიგნების ყიდვა იმის და მიუხედავად ვკითხულობთ მათ თუ არა, ან ოპერასა და თეატრში სეზონში ერთხელ მაინც წასვლა, ან მხატვრების გამოფენა გაყიდვებზე სიარული. მე კი ვთვლი, რომ საზოგადოებრივი აზრის ჩამოყალიბება სულ სხვა გზით უნდა მოხდეს.რა მეტყველებს ქვეყნის განვითარების კოეფიციენტზე? რა თქმა უნდა, ზოოპარკი. ნახეთ ნებისმიერი ქვეყნის ზოოპარკი

(სან დიეგოს ზოოპარკი) და მიხვდებით რა ქვეყანაში ხართ. პრინციპში, საქართველოზე ლაპარაკი ზოოპარკის უნახავადაც შეიძლება, მაგრამ აჯობებს მაინც ვთქვათ ორიოდე სიტყვა ჩვენ ეროვნულ სიამაყეზე - ზოოპარკზე.რა არის თბილისის ზოოპარკი? ესაა რამდენიმე მშიერი ლომი, ნაღვლისბუშტატკივებული მაიმუნები, ცეროზიანი დათვები, ობლად დატოვებული ხუთიოდე სირაქლემა, სამი ზებრად გადაღებილი ვირი და ათეულობით დამშეული გველი, რომელსაც პერიოდულად სიბინძურით მკვდარ ანტილოპას ან მელას აჭმევენ.და მაინც, ჩვენი სახე და სიამაყეც სწორედ ზოოპარკია და მეც, ყველა ქართველის უმთავრეს მოვალეობად არა წიგნების კითხვა (ამას წინათ ერთმა ლიტერატორმა მითხრა, მე მხოლოდ საკუთარ დაწერილ წიგნებს ვკითხულობო), ავტობუსში უბილეთო მგზავრის ფეხებით დაკიდება ან ოპერასა და თეატრში ძალით სიარულია, არამედ სწორედ რომ ზოოპარკის დღეგამოშვებით მონახულებაა. გარდა მარტივი არითმეტიკისა (თბილისში დაახლოებით მილიონნახევარი ადამიანი ცხოვრობს, წლის მანძილზე ერთი ამდენი ჩამოდის. ყველა ჩვენგანი რომ თვეში სამჯერ მაინც შევიდეს ზოოპარკში მოქალაქეობრივი ვალის მოსახდელად, მხოლოდ ადგილობრივების ხარჯზე ეს წლიური 9 (ცხრა) მილიონი ლარია), ზოოპარკში სიარულს სხვა, უფრო მნიშვნელოვანი ფუნქციაც ემატება, ეს არის მოქალაქეების ქართული ფსიქოთერაპია (წარმოიდგინეთ რამხელა შვებაა, როდესაც შენზე ბევრად უარეს მდგომარეობაში მყოფ, თუნდაც სპილოს ხედავ?), ერთგვარი სულიერი კათარსიზი, გნებავთ, მისია. რატომ არ შეიძლება პაემნები დაინიშნოს ზოოპარკში, ან ზოოპარკმა უმასპინძლოს მოდის კვირეულს, ზოოპარკშივე ჩატარდეს პარლამენტის სხდომები და სულაც თბილისის ზოოპარკი იქცეს ქართული და მსოფლიო კულტურის კერად?განა თბილისის ზოოპარკმა არ იტვირთა იმ ავადსახსენებელ 90-იან წლებში (ახლანდელმა ზოოპარკმა ის დრო გამახსენა, როცა ირმებს ბარკლებს ცოცხლად აჭრიდნენ) ქართული სახელმწიფოებრიობის გადარჩენის მისია? მაშ დავირაზმოთ დიდიან-პატარიანად, ქალიან-კაციანად, ბებია-შვილიშვილიანად, ხელისუფლება-ოპოზიციიანად, მტერ-მოყვარიანად, ექიმ-პაციენტიანად, ბადრაგ-პატიმრიანად, მღვდელ-მრევლიანად და ვიაროთ სულ რაღაც ორლარიან ზოოპარკში, რომელიც ჩვენი სახელმწიფოს სახეა და სულ მალე ის მსოფლიოს ყველაზე ცნობილ ზოოპარკებს აჯობებს. რაის ორლანდოს სამეფო ზოოპარკი,

ან ბაზელის,

ან ბეუვალის,

ან ბრონქსის,

ან სამხრეთ აფრიკის,

ან ბერლინის,

ან ვაშინგტონის სმიტსონიანის,

ან ტორონტოს,

ან სინგაპურის ზოოპარკები,

ჩვენი, ეროვნული სუნიანი, ანტისანიტარიული ზოოპარკი ყველას აჯობებს!

მალე.

ღილაკი

2011-05-01T09:44:00.000-07:00

რიჩარდ მატესონი

ღილაკი

პაკეტი ზედ კარის პარმაღთან იდო – მუყაოს ყუთი, რომელზეც გაკრულად ეწერა მათი სახელები და მისამართი.
“მისის და მისტერ ლუისებს,
217 ე, ოცდამეშვიდე ქუჩა, ნიუ იორკი,
ნიუ იორკის შტატი, 10016.”
ამანათის შიგნით ხის პატარა, ოთხკუთხა ყუთი იდო, ერთადერთი ღილაკით და შუშის თალფაქით.
ნორმამ კართანვე სცადა თალფაქის მოხსნა, მაგრამ არ გამოუვიდა, ამიტომაც შეეშვა და შახლში შეიტანა. ყუთის ფსკერზე ოთხადგაკეცილი ფურცელი იყო მიმაგრებული.
“მისტერ სტიუარტი საღამოს 8 საათისთვის შემოივლის.”
ნორმამ გადაიკითხა ბარათი, ღიმილით გადადო გვერდზე და სალათის გასაკეთებლად გავიდა სამზარეულოში.

ზუსტად რვისთვის კარზე ზარი გაისმა.
_ მე გავაღებ. _ გასძახა ქმარს ნორმამ.
სადარბაზოში საშუალო სიმაღლის კაცი იდგა.
_ მისის ლუისი ხართ? _ თავაზიანად იკითხა მოსულმა და შლაპა მოიხადა.
_ ჩემთან ხართ?
_ მისტერ სტიუარტი ვარ, მემ.
_ აა, კი... გაეღიმა ქალს. ახლა უკე გასაგები იყო, რომ ყველაფერი ეს გამყიდველის სარეკლამო ოინი იყო.
_ შეიძლება შემოვიდე? _ იკითხა მისტერ სტიუარტმა.
_ იცით, ახლა დაკავებული ვარ _ ოთახისკენ გაექცა ქალს მზერა _ თქვენს ყუთს ახლავე გამო...
_ არ გაინტერესებთ რა ყუთია?
ნორმა უხმოდ შეტრიალდა. ცოტა გააღიზიანა მოსულის სითავხედემ.
_ ეს შეიძლება ხელსაყრელი იყოს თქვენთვის, იცით?! _ მიადევნა კაცმა.
_ ნუთუ? _ გამომწვევად ჰკითხა ქალმა.
მისტერ სტიუარტმა თავი დაუქნია _ ზუსტადაც!
ნორმა საბოლოოდ გაბრაზდა _ რას ყიდით?
_ ვყიდი? არა, არაფერს არ ვყიდი _ უპასუხა კაცმა და არტურიც გამოვიდა მისაღებიდან.
_ რა ხდება, რამე გაურკვევლობაა?
მისტერ სტიუარტმა თავი წარუდგინა.
_ აა, ეს რაღაც უცნაური ყუთი თქვენია, ხო?
_ თუ შემოსვლის ნებას დამრთავთ, აგიხსნით _ თქვა მისტერ სტიუარტმა და ჯერ ქმარს გახედა, მერე ცოლს.
არტური დაიბნა, თვითონაც გახედა ნორმას _ კარგი, შემოდით, უთხრა სტუმარს და მისაღებისკენ გაუძღვა.
მისტერ სტიუარტი სავარძელში ჩაჯდა და ჯიბიდან დალუქული კონვერტი ამოიღო.
_ აქ გასაღები დევს, რომლითაც ღილაკზე დაფარებული მინის თალფაქი იხსნება _ განმარტა და კონვერტი ჟურნალების მაგიდაზე დადო _ ღილაკი კი სპეციალური გადამცემით ჩვენს ოფისთანაა მიერთებული, ხო, ჩვენს ოფისზე მერე გეტყვით... ხოდა, თუკი...
_ და რატომ?
_ ...თუკი ღილაკს Dააჭერთ _ გაიღიმა მისტერ სტიუარტმა _ დედამიწის რომელიღაცა კუთხეში თქვენთვის სრულიად უცნობი ადამიანი მოკვდება... თქვენ კი... მილიონ დოლარს მიიღებთ.
ნორმას თვალის გუგები გაუფართოვდა. ყურადღებით დააკვირდა ჯერ კონვერტს და მერე სტუმარს, რომელიც ვითომც აქ არაფერიაო, ისე იღიმოდა.
_ ვერ გავიგე რაზე საუბრობთ. _ დაბნეულმა იკითხა არტურმა.
_ ახლა არ აგიხსენით? რა არის გაუგებარი? დააჭირეთ ღილაკს და მილლიონს მიიღებთ _ გაღიზიანებით თქვა მისტერ სტიუარტმა ისე, რომ სახიდან ღიმილი არ მოუშორებია.
_ ეს რა რამე ხუმრობაა ასეთი? იუმორისტული გადაცემიდან ხართ?..
_ რა შუაშია ხუმრობა? ესაა წინადადება და სავსებით სერიოზული...
_ შეგიძლიათ თქვენი ფირმის სახელი მითხრათ? ანს აბუთი გაქვთ რამე?
მისტერ სტიუარტი შეიშმუშნა _ ვშიშობ, რომ ამ კითხვაზე პასუხს ნამდვილად ვერ გაგცემთ, თუმცა სრული პასუხისმგებლობით შემიძლია დაგარწმუნოთ, რომ ჩვენი ორგანიზაცია საკმაოდ ძლიერი და გავლენიანია. ჩვენი...
_ არა, არ ღირს, მგონი თქვენი წასვლის დროა! _ წამოდგა არტური.
_ იქნებ... _ მისტერ სტიუარტიც წამოდგა.
_ ყუთი არ დაგავიწყდეთ.
_ იქნებ ერთი დღეც გეფიქრათ?
არტურმა არ უპასუხა. ყუთი და კონვერტი მაგიდიდან აიღო, ხელებში შეაჩეჩა სტუმარს და კარისკენ წავიდა.
_ ყოველი შემთხვევისთვის ჩემს სავიზიტო ბარათს დაგიტოვებთ, რას იტყვით? _ მისტერ სტიუარტმა ჯიბიდან ფურცელი ამოაძვრინა, გასასვლელში დადგმულ ტუმბოზე დადო და წავიდა.
სტუმრის გასვლისთანავე არტურმა სავიზიტო ბარათი შუაზე გახია და იქვე დაყარა.
_ შენი აზრით, ეს ყველაფერი რას ნიშნავს? _ სავარძლიდან არც წამომდგარა ისე გამოსძახა ნორმამ.
_ ფეხებზე მკიდია!
ქალმა გაღიმება სცადა და არ გამოუვიდა.
_ საერთოდ არ გაინტერესებს?
_ არანაირად.
არტურმა ისევ წიგნი აიღო, ნორმა კი სამზარეულოში შებრუნდა და ჭურჭლის რეცხვა გააგრძელა.

_ ამ თემაზე საუბარს თავს რატომ არიდებ? _ ჰკითხა ნორმამ.
არტურმა ქალის ანარეკლს ახედა სარკეში ისე, რომ კბილების ხეხვა არ შეუწყვეტია.
_ დავიჯერო, ეს თემა არ გაინტრიგებს?
_ სიმართლე გითხრა, უფრო მეტად მაბრაზებს.
_ მესმის, მაგრამ... _ ნორმამ კულულების დახვევა განაგრძო _ თან ხომ გაინტრიგებს, აღიარე... სულ ცოტა მაინც. გგონია რომ ხუმრობა იყო? _ ეს უკვე საძინებელში შესულმა ჰკითხა.
_ თუ ხუმრობა იყო, მაშინ ძალიან უშნო და მდაბიო ხუმრობა ყოფილა.
ნორმა საწოლზე გადაწვა, თან ჩუსტები წაიძრო.
_ იქნებ ფსიქოლოგები არიან და ხალხზე ცდებს ატარებენ?
არტურმა მხრები აიჩეჩა.
_ შეიძლება.
_ არ გაინტერესებს რომ გაიგო?
კაცმა თავი გააქნია.
_ კი, მაგრამ რატომ?
_ იმიტომ, რომ ეს არც ნორმალურია და არც მორალური.
ნორმა საბნის ქვეშ შეძვრა.
_ მე კიდევ ძალიან მაინტერესებს... აი, ძალიან.
არტურმა შუქი გამორთო და საკოცნელად დაიხარა.
_ ძილი ნებისა.
_ ძილი ნების.
ნორმამ თვალები დახუჭა და “მილიონი დოლარი” გაიფიქრა.

დილით, სახლიდან გასვლამდე, ნორმამ ტუმბოზე დაყრილი გადახეული სავიზიტო ბარათი დაინახა. უნებურად აიღო, ჩანთაში ჩაიყარა და ლიფტში მომლოდინე ქმარს დაეწია.

სამსახურში, შესვენების დროს, ბარათი შეაწება. ფურცელზ მხოლოდ მისტერ სტიუარტის სახელი და ტელეფონი ეწერა.
ზუსტად ხუთ საათზე ქალმა ნომერი აკრიფა.
_ გისმენთ. _ მისტერ სტიუარტის ხმა იცნო.
ნორმამ კინაღამ გაუთიშა, მაგრამ თავი შეიკავა.
_ მისის ლიუისი გელაპარაკებათ.
_ დიახ, ქალბატონო. _ ხმაზე ეტყობოდა, რომ კმაყოფილი იყო.
_ იცით რა მაინტერესებს...
_ გისმენთ...
_ არა, რა თქმა უნდა, არც ერთ თქვენს სიტყვას არ ვენდობი...
მისტერ სტიუარტს ჩაეცინა _ მერწმუნეთ, ყველაფერი სიმართლეა.
_ ნუ, კარგი, ეგ არცაა მთავარი. აი რა მაინტერესებს... რომ თქვით ვიღაც მოკვდებაო, რას გულისხმობდით?
_ რაც ვთქვი, ზუსტად იმას. ეს შეიძლება ნებისმიერი ვინმე აღმოჩნდეს. ერთადერთი გარანტია, რისი მოცემაც შემიძლია ისაა, რომ ეს არ იქნებით თქვენ და თქვენთვის ნაცნობი ადამიანი. და რაც მთავარია _ თქვენ ამ ადამიანის სიკვდილის ყურება არ მოგიწევთ.
_ და ეს მილიონ დოლარად?
_ დიახ, დიახ. კი.
ქალმა დამცინავად ჩაიქირქილა.
_ სისულელეა რაღაც.
_ მესმის, რომ არ გჯერათ, მაგრამ ჩვენი წინადადება ასეთია _ თქვა მისტერ სტიუარტმა _ შემოვიარო ყუთით?
_ რა თქმა უნდა არა! _ გაბრაზდა ნორმა და ყურმილი დაახეთქა.

და მაინც, ამანათი კართან იდო. ნორმამ ის ლიფტიდან გამოსვლისთანავე დაინახა.
_ თავხედი ნახე რა! პრინციპულად არ ავიღებ! _ გაიფიქრა, ფუთას გადააბიჯა და სადილის მზადება დაიწყო.
რამდენიმე წუთი ითმინა, მერე სწრაფად გაბრუნდა დერეფანში, ამანათს ხელი დაავლო, სამზარეულოში შეიტანა და მაგიდაზე დადო.

ნორმა მისაღებში იჯდა, კოქტეილის წრუპავდა და ფანჯრიდან იყურებოდა. ცოტა ხნის შემდეგ, სამზარეულოში შებრუნდა კატლეტების გადასაბრუნებლად. ყუთს გახედა. ერთხელ, მეორედ. შემდეგ აირო და კარადის ყველაზე ქვედა უჯრაში ჩადო _ ხვალ დილით გადააგდებს.

_ რას ვფიქრობ, იცი? იქნებ ვინმე ექსცენტრიული მილიონერის გართობაა? _ თქვა ქალმა.
არტურმა ჭამა შეწყვიტა.
_ ვერ მივხვდი რა გინდა მაგით მითხრა.
ისინი ჩუმად მიირთმევდნენ კატლეტს. მოულოდნელად ნორმამ ჩანგალი გადადო.
_ და იქნებ ეს ყველაფერი სერიოზულადაა?
არტურმა კითხვის თვალებით შეხედა, გემრიელად ილუკმებოდა.
_ და რა მერე? _ მხრები აიჩეჩა კაცმა _ ვთქვათ მართლაც ეგრეა, რას იზამდი? იმ ყუთს დააბრუნებდი და ღილაკს თითს დააჭერდი? მოკლავდი ვინმეს?
ნორმას სახეზე ზიზღი აღიბეჭდა.
_ რას ქვია მოვკლავდი?
_ აბა ეს რა არის, შენი აზრით? პირობა ხომ გასაგებად აგვიხსნეს – დააჭერ ხელს და სადღაც ვიღაც მოკვდება.
_ ხო, მაგრამ, ჩვენ ხომ არც გვეცოდინებოდა ის ადამიანი?
არტური გაოცებული დარჩა.
_ სერიოზულად ამბობ მაგას?
_ იქნება ვიღაც ჩინელი ბებრუხანაა, აქედან ათი ათასობით მილის იქით, ბრინჯის ყანაში რომ აკლავს თავს და სიკვდილი მისთვის შვებაა? ან იქნებ კონგოელი ავადმყოფი... ეე... ვინმე.
_ და ხომ შეიძლება ის “ვინმე” პენსილვანიელი ახალშობილიც იყოს? _ გაბრაზდა არტური _ ან მშვენიერი, სიცოცხლის მოყვარული გოგონა გვერდით სადარბაზოდან?..
_ რატომ იცი ყველაფრის შეგნებულად დამძიმება?
_ ...და საერთოდაც, რა მნიშვნელობა აქვს ვინ მოკვდება? ყველა ვარიანტში ეს იქნება მკვლელობა.
_ ესე იგი, თუე ს ისეთი ადამიანი იქნება, ვინც ცხოვრებაში არ გინახავს და ალბათ ვერც ვერასოდეს ნახავ _ თავისას არ იშლიდა ნორმა _ ის, ვის სიკვდილსაც მაინც ვერასოდეს გაიგებ, ღილაკს მაინც არ დააჭერ?
არტური გაოცებული უყურებდა ცოლს.
_ გამოდის, რომ შენ დააჭერდი?
_ მილიონ ამერიკულ დოლარზეა საუბარი, არტურ!
_ რა შუაშია აქ...
_ მილიონი? _ სიტყვა გააწყვეტინა ნორმამ _ ევროპაში წავიდოდით... ოდესმე ავიდენთ მაგ ოცნებას?
_ არ მჯერა, ნორმა.
_ იმ კოტეჯსაც ვიყიდდით _ აღარ ჩერდებოდა ქალი და შეპყრობილივით ცახცახებდა.
_ არა-თქო! _ არტური გაფითრდა. მაგიდიდან წამოხტა და ხელსახოცი თეფშზე დააგდო _ აღარ მინდა მაგ თემაზე საუბარი, გასაგებია?
ნორმაც ერთბაშად გამოფხიზლდა თითქოს, მხრები აიჩეჩა.
_ კარგი, როგორც გინდა.

დილით იმაზე ადრე ადგა, ვიდრე დგებოდა. არტურისთვის ბეკონი, კვერცხი და ბლინები გაამზადა.
ქმარს ცოტა არ იყოს გაუკვირდა ცოლის გულმოდგინება. როგორც წესი, ნორმას ესიკვდილებოდა ხოლმე საუზმის გამზადება.
_ რასთან დაკავშირებით... ასე?
_ არაფერთან დაკავშირებით. _ ეწყინა ნორმას _ ისე რა...
_ არა, ძალიან მესიამოვნა....
ქალმა ყავით გაუვსო ჭიქა.
_ მინდოდა მეჩვენებინა, რომ მე...
_ რა?
_ რომ მე ეგოისტი არ ვარ.
_ და მერე ვინ გითხრა რომ ეგოისტი ხარ? მე ოდესმე მსგავსი რამ მითქვამს?
_ ნუ, _ ხელი აიქნია ქალმა _ წუხელ...
არტური დუმილით აკვირდებოდა ცოლს.
_ ... ღილაკზე საუბარი მგონი არასწორად გამიგე წუხელ.
_ რა გაგებით? _ ხმაში დაძაბულობა შეეპარა კაცს.
_ შენ ჩათვალე, რომ... ჩათვლიდი, რომ... ქალმა ისევ აიქნია ხელი _ ... რომ მე მხოლოდ საკუთარ თავზე ვფიქრობ.
_ აა...
_ ხოდა, იცოდე რომ არაა ასე. როცა ევროპაზე და კოტეჯზე ვლაპარაკობდი...
_ ნორმა, ეს თემა ასე ძალიან რატომ გაღელვებს?
_ უბრალოდ, ვცდილობ ავხსნა _ გულამომჯდარმა ამოისუნთქა ნორმამ _ რომ მე ჩვენზე ვფიქრობდი და არა ჩემზე. რომ ჩვენ და არა მე ვნახოთ ევროპა, რომ ჩვენ ვიყიდოთ კოტეჯი. უკეთესი ავეჯი, ბინა და ტანსაცმელი რომ გვქონდეს, ამას ვგულისხმობდი. და ოდესმე, ხომ უნდა ვიყოლიოთ ბავშვი?
_ ვიყოლიებთ.
_ როდის?
კაცმა შეშფოთებულმა შეხედა.
_ ნორმა!
_ როდის?
_ სერიოზულად... სერიოზულად მიმტიკცებ, რომ...
_ გიმტკიცებ, რომ ეს ყველაფერი, სინამდვილეში, ერთი ჩვეულებრივი გამოკვლევაა _ გააწყვეტინა ნორმამ _ მათ აინტერესებთ, როგორ მოიქცევა საშუალოსტატისტიკური ადამიანი ასეთ ვითარებაში. მგონია, რომ ისე, სიტყვით ამბობენ, თითქოს ვიღაც მოკვდება, რომ ჩვენი რეაქცია... სინამდვილეში... შენც ხომ გგონია, რომ სინამდვილეში, არც არავის მოკლავენ? ხო?
არტურმა არ უპასუხა. ხელები უკანკალებდა. ცოტა ხანი უყურა. მერე ადგა და წავიდა.
ნორმა მაგიდასთან დარჩა. ფინჯანს ჩასცქეროდა.
“სამსახურში არ დავაგვიანო!”
მხრები აიჩეჩა. “მერე რა? რა ვალდებულია იმუშაოს? იჯდება სახლში და არა იმ... დაუნების კანტორაში.”
ჭურჭლის ალაგებისას, ნორმა მოულოდნელად შეჩერდა, ხელები გაიწმინდა და კარადის ქვედა უჯრიდან ფუთა ამოიღო, მაგიდაზე დადო, კონვერტიდან გასაღები გადმოაგდო და თალფაქი მოხსნა.
სანამ დააჭერდა, კარგა ხანი უყურებდა ღილაკს. საოცარია... და რა არის აქ განსაკუთრებული?
ნორმამ ხელი გაიწვდინა და ღილაკს თითი დააჭირა. ჩვენს გამო! გაიფიქრა ოდნავი გაღიზიანებით და შფოთმა შეიპყრო.
გაურკვეველი შიშის ტალღამ მთელი მისი არსება მოიცვა, მაგრამ მალევე გაქრა _ სისულელეა ასეთ აბდა-უბდას ყურადღება მიაქციოს ჭკუათმყოფელმა ადამიანმა. ყუთი, თალფაქი და გასაღები სანაგვე ყუთში ჩააგდო და ჩაცმა დაიწყო.

ნორმა დაბეგვილ ხორცს წვავდა, როდესაც ტელეფონმა დარეკა. მარტინიანი ჭიქა დადგა და ყურმილი აიღო.
_ მისის ლუისი ხართ?
_ დიახ.
_ “ლეგოკს ჰოლის” საავადმყოფოდან გირეკავთ.
ნორმა ისე უსმენდა, თითქოს ძილბურანში იყო _ მეტროში, ჯგლეთაში მოყოლილი არტური ბაქნიდან გადავარდა და მატარებლის ქვეშ მოჰყვა. უბედური შემთხვევა.
დაკიდებული არ ჰქონდა ყურმილი, რომ გაახსენდა _ არტურს საკუთარი სიცოცხლე ხუთასი ათასად ჰქონდა დაზღვეული, ორმაგი კომპენსაციით, თუკი...
არა! ფეხზე ძლივს ადგა. სამზარეულოსკენ წალასლასდა და სანაგვიდან ყუთი ამოიღო. არანაირი ლურსმანი, ან სჭვალი. გაუგებარი იყო, როგორ აეწყოთ ეს ღილაკიანი მანქანა.
გაცეცხლებულა ნორმამ ყუთი ნიჟარის კიდეს ჩამოკრა და ხე შუაზე გადასკდა.
მავთული, ტრანზისტორი, ან ნათურა შიგნით არ აღმოჩნდა _ კოლოფი ცარიელი იყო.
ნორმა შეხტა, როცა ტელეფონის ზარი გაისმა. პასუხის თავი არ ჰქონდა, მაგრამ ზარი არ ჩერდებოდა. მისაღებისკენ წავიდა და ყურმილი აიღო.
მისტერ სტიუარტი რეკავდა.
_ თქვენ... თქვენ... შენ ხომ თქვი, რომ მე არ მეცნობებოდა ის, ვინც მოკვდებოდა!
_ ჩემო ძვირფასო, მისის ლუის _ მშვიდად თქვა მისტერ სტიუარტმა _ ნუთუ თქვენ მართლა ფიქრობთ, რომ იცნობდით საკუთარ ქმარს?

თარგმნა გურამ მეგრელიშვილმა

რეცენზია მოთხრობაზე "მწერალი" ავტორი სონია ქართველიშვილი

2010-10-08T09:10:00.000-07:00

K გურამ მეგრელიშვილის “მწერალი”

კინემატოგრაფში რამდენიმე წლის წინ გაჩნდა ტენდენცია, რომელზეც აქტიურად ალაპარაკდნენ სიახლეებზე ჩასაფრებული და ორიენტირებული კრიტიკოსები, რომლებსაც მუდამ იმის კომპლექსი აქვთ, რაღაც ისეთი არ გამორჩეთ, რაც წლების შემდეგ ტენდენციადDდა მიმდინარეობად თუ არა, სიახლედ შეირაცხება. ამ ახალი ტენდენციის მოკლედ ფორმულირება შემდეგნაირად შეიძლება: მაქსიმალური ნატურალიზმის მიღმა მაქსიმალური სიმბოლიზმი. მაგალითისთვის შეგვიძლია დავასახელოთ რუმინული კინემა-ტოგრაფის უკანასკნელი პერიოდის რამდენიმე ფილმი, რომელთაგანაც ყველაზე თვალსაჩინოდ ეს ტენდენცია ქრისტიან მუნგიუს ფილმში “სამი თვე, 6 კვირა, 2 დღე” გამოიკვეთა. “ოქროს პალმის რტოს” ლაურეატ სურათში აქტუალური სოციალური პრობლემა _ არალეგალური აბორტი საოცრად ნატირალისტურად არის რეპრეზენტირებული და სიმბოლურად პოსტ-საბჭოთა რუმინეთის სულიერ აბორტსა და შინაგან სიცარიელეს განასახიერებს. ასე იქცევა, ერთი შეხედვით, კამერული ისტორია, აქტუალური პრობლემის რეპრეზენტირების მცდელობად.
გურამ მეგრელიშვილის მცირე ფორმის მოთხრობაში “მწერალი”, პირველივე აბზაციდან თვალში გვხვდება ყოფითი რეალობა, ყველგვარი შელამაზების, უტრირებისა და მხატვრულობის გარეშე. ყოფითობა და ნატურალიზმი ხშირად გამაღიზიანებელია, მაგრამ მოცემულ შემთხვევაში, იმდენად ზუსტად ასახავს თანამედროვეობის სურათს, იმდენად ორგანული და ახლობელია ეს პრობლემა ნებისმიერი ადამიანისთვის, რომ იმაზე ფიქრის დრო არ რჩება, დაიწყოს გაანალიზება_შედარება ლიტერატურის ენასა და ჩვეულებრივ სამეტყველო ენას შორის არსებულ მთავარ გამსხვავებებზე დ ტროპის სახეობების თითქმის არარსებობაზე.
ნაწარმოების ერთი ამოსუთქვით წაკითხვას ხელს უწყობს ლაკონურობა, ყოველდღიურობის რეპრეზენტირების ოსტატური მცდელობა, რისთვისაც ისეთი ისტორიებია შერჩეული, რომლის მომსწრე და მონაწილე არაერთხელ ვყოფილვართ. წარმოჩენილია ორი თაობის სატკივარი, რომელიც ნებისმიერ ოჯახში ერთმანეთს ეჯახება და გარკვეულ დისკომფორტს ქმნის _ ბაზრობაზე დგომით გაწამებული მამა, რომელიც მზად არის მათრახიც კი დაირტყას და უმუშევრობისგან, უსაქმურობისგან, ნარკოტიკებისა და უპერსპექტივობისგან ტვინგადაღლილ-არეული შვილი, რომელიც სულიერი დეპრესიის დამარცხებას ოჯახის შექმით ცდილობს და სწორედ ამის შემდეგ ხვდება, რომ მისი ყველა პრობლემა სათავეს სოციალური ფაქტორიდან იღებს (პერსონაჟი ხომ სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესებაზე ფიქრს მხოლოდ მას შემდეგ იწყებს, როდესაც აღმოაჩენს, რომ მეუღლისთვის საკუთარი ფულის ბიუსგალტერის ყიდვაც კი არ შეუძლია).
ეს მოთხრობა ერთი ყოფითი და კამერული ისტორია იქნებოდა, რომ არა რამდენიმე ფაქტორი, რომელსაც ავტორი ოსტატურად, ზედმეტი აქცენტების გარეშე, აპარებს მკითხველს და რაც ამ საყოფაცხოვრებო ჩანაწერს ლიტერატურულ ნაწარმოებად აქცევს. პირველი არის მთავარი პერსონაჟის, დათოს პროფესია _ ის მწერალია. და მეორე, აბსურდული ისტორია ვიღაც გაურკვეველი ტიპის, ვახტანგის შესახებ, რომელსაც აქვს ფული და აქვს მოთხოვნილება ადამიანები გაროზგოს, ანუ დაიმონოს. აბსურდის დრამის ელემენტები იმდენად ორგანულად არის ნაწარმოების საერთო ხედთან სინთეზირებული, რომ ხმამაღალი და წარმოუდგენელი კი არა, საოცრად ლოგიკური და ბუნებრივი გვეჩვენება უჩვეულო შემოთავაზება. ის იმაზე მეტად აბსურდული ნამდვილად არ არის, ვიდრე მარკეტინგული ქსელის რეკლამირება და ამ ხერხით ფულის გამოძალვა სამუშაოს ძებნას დახარბებლი მასისთვის.
ამასთან ერთად, მოთხრობა სიმბოლურად განასახიერებს მწერლისა და ხელისუფლების ურთიერთობას და ზოგადად ლიტერატურის მდგომარეობას ქვეყანაში. ამ თემაზე დღესაც ბევრს საუბრობენ და კამათობენ საზოგადოებაში. ბევრი მიიჩნევს, რომ მწერალი თავისუფალი უნდა იყოს, ის აქტიურად არ უნდა ერეოდეს საზოგადოების ცხოვრებაში, მაგრამ რეალობა ჯიუტია, ფაქტები კი გვაძლევს უფლებას ვთქვათ, რომ მწერლის მატერიალური კითილდღეობა პირდაპირპროპორციულია იმისა, რამდენად მოსწონს ან არ მოსწონს ხელისუფლებას ეს ადამიანი, ან რამდენად ახლოსაა მისი შემოქმედება კონკტეტული “ვახტანგების” პიროვნებასთან. გურამ მეგრელიშვილი მიიჩნებს, რომ ხელისუფლებასთან მატერილური კეთილდღეობისთვის თანამშრომლობა მონობის ტოლფასია, ყოველ შემთხვევაში, ნაწარმოებში ეს ასე იკითხება. აქ ხომ პერსონაჟები მანქანისა და ბინის შესაძენად ყველანაირ მსხვერპლს თანხმდებიან? ამ შემთხვევაში კი ღირსებასა და მორალზე საუბარიც ზედმეტია და თუ მამების თაობამ შვილების კეთილდღეობისთვის ცხოვრების საუკეთესო წლები ბაზრობებზე გაატარა, ახალი თაობა შვილების გადასარჩენად გაცილებით დიდ მსხვერპლზე მიდის _ მონობაზე თანხმდება, მაშინაც კი, როცა მწერალია და შედარებთ მაღალ მატერიებზე ფიქრის ამბიცია აქვს.
სტრუქტურულად ნაწარმოები საკმაოდ საინტერესო და ორიგინალურია, თითოეული ეპიზოდი დასათაურებულია, თითქოს, აგეგმილია ის ყველა საფეხური, რომელიც გმირმა გაიარა, რომ საბოლოოდ იმ დასკვნამდე მისულიყო, რასაც ნაწარმოების ფინალში აკეთებს: “ზოგჯერ რა უცნაური შემოთავაზება იცის ბატონმა ვახტანგმა”. სიტყვით “ უცნაური” და არა მაგალითად “ ამაზრზენი”, “საზარელი”, ის თითქოს, საკუთარი საქციელის გამართლებას ცდილობს და თავს ინუგეშებს, იმით, რომ რომ მხოლოდ ვიღაცის უცნაურ სურვილებს ასრულებს, უცნაურს და არა საზარელს.
მაქსიმალური ნატურალიზმი აქაც მაქსიმალური სიმბოლიზმია, როგორც ჩანს, ქართულ ხეოლვნებაში, კერძოდ, ლიტერატურაში, იკვეთება ის ახალი ტენდენციები, რაც მსოფლიო კულტურულ სივრცეში იკიდებს ფეხს, ფორმირების პროცესშია, რადგან თავის ფორმებში ჯერ კიდევ ჩამოუყალიბებელია, მაგრამ როგორც წესი, ჩამოყალიბების პროცესი ბევრად საინტერესოა, ვიდრე თავის ფორმას, თემასა და იდეაში უკვე სტილიზებული ნაწარმოები.

რეცენზია მოთხრობისთვის 'მწერალი"/ ლელა ცისკარიშვილი

2010-10-06T12:05:00.000-07:00

სამყაროსთან აბსოლუტური გაუცხოებით იწყება, ახალგაზრდა მწერლის გურამ მეგრელიშვილის მოთხრობა ,,მწერალი,,
,, ჩემს ლექსიკურ მარაგში გახშირდა ისეთი ფრაზები, როგორიცაა: _ ამ ცხოვრების დედა...,,
რა გინდა აკეთოს კაცმა...
ფუ, ეს ქვეყანა...
იქნებ მონასტერში მაინც წავსულიყავი...
ყველაფერმა აზრი დაკარგა....,,
მოტივი საცნაურია, იდეა განსაზღვრული, განწყობა ეპოქალური. მოთხრობა საკმაოდ ეფექტურად გამოხატავს პროტესტს დღევანდელი ყოფისადმი, მწვავედ დგას სოციალური უთანასწორობის და სეგრეგაციის პრობლემა, თუმცა, უნდა აღინიშნოს -- რომ არა ავტორის სწორხაზოვანი ცინიზმი და დოზირებული გესლნარევი ირონია, ,,მწერალი,, ერთ ჩვეულებრივ ამბად დარჩებოდა და შესაძლოა ვიწრო წრეებს ვერც გასცდენოდა. Aავტორი ცდილობს გვიჩვენოს, რომ ადამიანის მოქმედებას განაპირობებს უფრო მეტად გარემო, ვიდრე საკუთარი შინაგანანი გამაღიზიანებლები, იგი რენტგენისებური მზერით უყურებს ცხოვრების კუნჭულებს და იმდენად შეულამაზებლად და გაშიშვლებულად წერს ამ ყველაფერზე, რომ ძალაუნებურად არაამქვეყნიურად აღიქმება.
Mმასობრივი ფალსიფიკაციისა და აუტანელი ყოფიერებისგან \თავის დასაღწევად, მოთხრობის მთავარი გმირი (დათო) უ ფ ა ს ო განცხადებების გაზეთში აქვეყნებს ტექსტს : ,, “ახალგაზრდა, ნიჭიერი მწერალი ეძებს სამუშაოს, შესაბამისი ანაზღაურებით,, --ერთ-ერთი და ალბათ ყველაზე მნიშვნელოვანი დათოს პროფესიაა, პროფესია-მწერალი, რომელიც ავტორმა შეგნებულად აქცია პირქუში ტრაგიკომედიის სანიშნედ. სანიშნე, რომლის ოცნებებიც აგონიაშია და მოთხრობის ბოლომდე დაცინვისა თუ სიბრალულის თუ სიძულვილის ობიექტია, (,,რაც უფრო მეტად მძულდა ადამიანი კერძოდ, მით უფრო მგზნებარე იყო ჩემი სიყვარული კაცობრიობისადმი საზოგადოდ,, დოსტოევსკი) თუმცა მას ბევრად უფრო მნიშვნელოვანი, აზრობრივ-ემოციური და სიმბოლური დატვირთვა ეკისრება.
,,მწერლურური გარეგნობის,, (თავისთავად პაროდიაა) –მწერალს, განცხადებაზე ეხმაურება ვინმე - ვახტანგი, ვახო! –თანამედროვე ბურჟუა თუ კაპიტალისტი, რომელიც ნიშნისმოგებით, ერთგვარი სიამაყითაც კი აცხადებს: - ,,თუ არ მომეწონე... ჰეჰ, სხვა მწერალს ვიშოვნი, მაგათი მეტი რაა!,,--ესეც ერთგვარი მინიშნება ავტორის მხრიდან, რომელიც უკიდურესად ირონიულია. სათქმელის გამოხატვის ასეთი ფორმა, საკმაოდ მომგებიანია და ზუსტი ინსტრუმენტია მკითხველთან ,,დიალოგის,, დასამყარებლად. Eეს კარგად ესმის გურამ მეგრელიშვილს და მაქსიმალური სიმძაფრით ცდილობს გააშარჟოს ყველა პერსონაჟი.
მათრახის თითო დარტყმა ათი ლარის საფასურად!-ერთგვარი პოსტულატუმ: ადამიანის ზნეობა და ღირსება მცირდება იქ, სადაც ფულის რაოდენობა იმატებს!
,, ნახევარ საათში მთელი ხუთასი ლარი ვიშოვე, _ ეს წარმოუდგენელი იყო! – აქ ისევ თავდაყირა აყენებს ავტორი ფასეულობებს, დათოსთვის წარმოუდგენელია არა მისი იმჟამინდელი მდგომარეობა, არამედ დროის გარკვეულ მონაკვეთში ნაშოვნი თანხა.

Aამ მოხრობის თითქმის ყველა პერსონაჟი, რაღაცაზე დამოკიდებული, გაუწონასწორებელი, არამდგრადი და სუსტი სუბიექტია.
თითქოს Hჰუმანური ღირებულებები არაა მათთვის უცხო, მაგრამ მატერიალური კეთილდღეობა საფუარივით მოქმედებს თითოეულზე და ეს ,,პატარა ადამიანები,, დღითი-დღე ფუვდებიან. მათთვის ერთ სიბრტყეზე განიხილება მონობისა და თავისუფლების ცნებები, არ გააჩნიათ ზუსტი შინაგანი წინააღმდეგობები და უყოყმანოდ იმეტებენ საკუთარ სულსა და ხორცს ვახო-ვახტანგისთვის.
მნიშვნელოვანია ოჯახური დიალოგებიც, ,, _მოიტა შვილო, მეც წამოვალ, გვირტყას, ვახოა ვიღაცაა!,,- სთვაზობს შვილს მამა და პრობლემის დაძლევის ალტერნატივას სხვაგვარად ვერ ხედავს. ყველაფერში კი სახელმწიფო წყობას ადანაშაულებს, რადგან მას, საკუთარი, კონკრეტული მოდელი ყავს ჯერ კიდევ ვერაღმოფხვრილი კომუნიზმის სახით.
,, _ იქნებ ცოტაც მოგეთმინა, ბინის ფული მოგვეგროვებინა და ...,,--თავისას ცდილობს ცოლი.
უახლოეს ადამიანებშიც კი, უმთავრესი და ძირითადი ფინანსებია, ავიწყდება ცოლს, რომ ქმარი-მწერალია! Aავიწყდება მამას, რომ შვილი - მწერალია და ყველაზე პარადოქსული ისაა, რომ მწერალი ივიწყებს საკუთარ პროფესიას და კალმის ნაცვლად, ვახტანგი-ვახოს გენიატალიების დაჭერას თანხმდება.

Uუნდა აღინიშნოს, რომ ,,მწერალში,, დაკარგულია ის სიმძიმე, რაც პროზას ასე თუ ისე აცოცხლებს, ავტორი საკმაოდ რადიკალურია და გმირებსაც ერთი ხელის მოსმით სწირავს. ნათლად და აშკარად მოცემული სიუჟეტის ფონზე, გარკვეულ სიცარიელეს ტოვებს პრობლემის ვერგადაჭრა, ხვდები, რომ დროსთან ერთად, ადამიანები ფუჭდებიან და ავტორს ავიწყდება, რომ დრო სწრაფმავალია და გაფუჭება გახრწნამდე შეიძლება მივიდეს, ადეკვატური მოქმედება კი არ ჩანს.
Aარადა, ერთი-ორი უბრალო შტრიხით, ამომწურავად და ზუსტად შეიძლებოდა მოთხრობის ,,კოდის,, გამრავლისმეტყველება.
Aთუმცა, სემიოტიკურ მეთოდს თუ მივმართავთ და ისე განვიხილავთ ტექსტს, მივხვდებით, რომ არანაირი ,,შეცდომა,, ავტორს არ დაუშვია და სრული უფლება აქვს, მიზანმიმართულად დანახოს ადამიანს, ის ადამიანური უსუსურობა და ამაოება, რაც შეიძლება ცხოვრებამ დაგმართოს.
ამით მთლიანად თუ არა, ნაწილობრივ მაინცაა კარი შეღებული და აქვე, უპრიანი იქნება მარკესის თუ მოვიშველიება: ,,საჭირო იყო სინამდვილის ისე გადმობრუნება, რომ ყველას ეხილა მისი უკუღმა პირი,,

ლელა ცისკარიშვილი

“ჩვენ მოვიგებთ ომს” რეცენზია წიგნზე “iratta.ru” მერაბ მაღალაშვილი

2010-09-27T12:20:00.000-07:00

გურამ მეგრელიშვილის ახალ რომანს თავისუფლად შეგვეძლო მეორე სათაურიც “ჩვენ მოვიგებთ ომს” დაგვერქმია, რადგან ალტერნატიული სიუჟეტის სტილში დაწერილი რომანი სწორედაც იმაზეა, როგორ მოვიგეთ, თუ როგორ უნდა (ან შეიძლება) მოგვეგო 2008 წლის ომი, მაგრამ ვინაიდან უკვე ვიცით, რომ “ორი სათაური საჭირო არაა”, შეგვიძლია უარი ვთქვათ ირაკლი ჩარკვიანის ამ ცნობილ ფრაზაზე და რომანი ნათლობის სახელით “iratta.ru” მოვიხსენიოთ.

მართალია რომანს ორი სახელი არ აქვს, მაგრამ ორი ავტორი კი ნამდვილად გააჩნია და მეორე ავტორი საზოგადოებისათვის სრულიად უცნობი თამაზ დემეტრაშვილია. არ ვიცი ეს გურამ მეგრელიშვილის გამოგონილი ალტერ-ავტორია (ამ მწერალს ზოგადად ახასიათებს მკითხველთან თამაში, მისი გაბაიბურება, სხვადასხვა ფსევდონიმით წიგნებისა და მოთხრობების წერა და ა.შ.) თუ ბუნებაში ნამდვილად არსებობს ვინმე მწერალი თამაზ დემეტრაშვილი, რომელსაც ალბათ შესანიშნავი დებიუტი შეგვიძლია მივულოცოთ.
“iratta.ru” გურამ მეგრელიშვილის მეოთხე (წინა სამიდან ერთი ამავე სახელ-გვარით, ორი კი ფსევდონიმით “ზემხა” გამოსცა) წიგნია და კონცეპტუალურადაც და ენობრივადაც სრულიად განსხვავდება წინა სამისაგან. თუკი აქამდე გამოქვეყნებულ ნაწარმოებებში ავტორი ერთგვარად მაინც წვალობს საკუთარი სტილი იპოვოს, საკუთარი ენა დაამკვიდროს (რასაც კარგად ახერხებდა იმის ხარჯზე, რომ უპრეტენზიო ენით წერდა), ახალ წიგნში მისი ლიტერატურული ენა უკვე მკვეთრად ისმის, თუმცა ლიტერატურული ენა ცოტა ნამეტანია, ახალ რომანში პერსონაჟებიც და მთხრობელიც ისევე საუბრობენ, როგორც ილაპარაკებდნენ ვთქვათ ავტობუსში, პურის რიგში ან საფეხბურთო მოედანზე. მწერალი უარს ამბობს საუბრის დახვეწილ მანერაზე და მკითხველთან ძალიან ფამილარული ხდება. ეს არ ეხება მთელ რომანს. რამდენადაც გასაკვირი არ უნდა იყოს, ასეთი ენით დაწერილი ტექტსების გვერდით გვხვდება ნახევრად სამხედრო, მშრალად მკაცრი მოკლე ანონსებად გადმოცემული წინადადებები იმაზე თუ სად რა ხდება, სად როგორ უტევს ქართული ჯარი და სად იცავს თავს.

“iratta.ru” რუსულ-ქართულ კონფლიქტზე დაწერილი წიგნია, რომელსაც ყავს ოთხი მთავარი და ათეული მეორეხარისხოვანი პერსონაჟი. წიგნის დასაწყისშივე ავტორ(ებ)ი სათითაოდ გაგვაცნობს თითოეულ მათგანს და ამას კინოხერხით აკეთებს (ზოგადად მწერალ გურამ მეგრელიშვილისთვის დამახასიათებელია კინოხერხების ლიტერატურაში შემოტანა, ე.წ. კინოხედვა, რაც სამწუხაროდ თუ საბედნიეროდ მისი კინო სცენარისტობის შედეგია).

მიშა ბარჯაძე, გორელი კაცი, რომელიც ბიძაშვილის ქორწილზე თბილისშია ჩამოსული და თოთო ბავშვი ცხინვალში, სიდედრთან ყავს დატოვებული, თავისდა უნებურად მოვლენების ეპიცენტრში აღმოჩნდება, თან აღმოჩნდება ისე, რომ ცოლის ღალატთან ერთად შესაძლოა სამშობლოს ღალატიც დაბრალდეს.
“ქოთანა” _ ოცდაცამეტი წლის ბერბიჭა, რომელმაც უარი თქვა გარესამყაროსთან ურთიერთობაზე და ბოლო ხუთი წელია თავისი ვაზისუბნის ბინიდან გარეთ არ გასულა. უნებურად ისიც მონაწილეა განვითარებული მოვლენების, მაგრამ მონაწილეა პასიურად, შორიდან თვალთვალით და არა ჩარევით და ეს პასიურობა იმას იწვევს, რომ ბოლოს თავი თვითმკვლელობამდეც კი მიყავს.

ტატო _ ორმოცდაათიოდე წლის სამხედრო მოსამსახურე, თავისი აკვიატებული შიშებით წარსულიდან და დანაშაულის მოუცილებელი გრძნობით ცოლ-შვილის წინაშე, რომელიც მის გამო აფხაზეთის ომში დაიხოცა მთელი ნაწარმოები სულიერ ტრანსფორმაციას ცდილობს და მკითხველს შთაბეჭდილება რჩება, რომ თუ ტატოებში მოხდა გარდატეხა, გარდაქმნა, ომის ბედიც შემოტრიალდება, რადგან სწორედ ტატოზე და მისნაირებზე დგას ქართული ჯარი.
ალტონ ჰენდერსონი _ ამერიკული სპეცსამსახურის თანამშრომელი, ომის დაწყებისთანავე სამხედრო მრჩეველად ჩამოდის საქართველოში და ყველაზე ნაკლებად რაც ადარდებს სწორედ ეს ომია, რადგან გადაუწყვეტელი პრობლემები აქვს ოჯახთანაც და საკუთარ თავთანაც. თითოეული დღე, თითოეული საათი რომელსაც ის საქართველოში ატარებს, საფუძველი ხდება მისი გარდაქმნისა (ზოგადად რომანი გარდაქმნებზეა, ადამიანურ გარდაქმნებზე, რომელიც ვითარებებსაც ცვლის საკუთარი თავის გარშემო).
და ბოლოს, ებრაელი გადამდგარი ჯარისკაცი შორი ცადიკი, რომელიც თითქოს ერთგვარ კოსმოპოლიტად გვევლინება და ვისაც “ადგილი არ აქვს, სადაცა თავი მიიდრიკოს”. ყველაზე დადებით პერსონაჟი მაინც სწორედ ეს ებრაელი გამომყვანი, ანუ “სტალკერაა”, როგორც მას მეტსახელად უწოდებენ. შორი ცადიკი ფულს იმით შოულობს, რომ კონფლიქტური რეგიონებიდან ძვირფასი ნივთები, გარდაცვლილის ძვლები და ა.შ. გამოაქვს. ის უპრეტენზიო, უთქმელი კაცია, რომელსაც შეუძლია თვალის დაუხამხამებლად სამი კაციც მოკლას და სხვის მაგივრად თავიც გაწიროს (არ ვიცი რამდენად დამაჯერებელი სახეა ებრაელი ჯარისკაცისთვის ასეთი თავგანწირვა). სწორედ “სტალკერას” ევალება ხუთი თვის ბავშვის გამოყვანა დასაბომბად გამზადებული ცხინვალიდან. “სტალკერა” ანაფორას გადაიცვამს და რომანიც მოგვითხრობს მის მოგზაურობას და თავგადასავლებს ამ ქალაქში.

ამის პარალელურად, წიგნში აღწერილია რიგითი ჯარისკაცების ამბები სანგარში თუ ბრძოლის ველზე, გამოგონილი ტერორისტები რუსეთიდან, რომლებიც ცენტრალური ვაგზლის აფეთქებას გეგმავენ და ა.შ. საინტერესოა ხერხი, რითაც ავტორი გაბნეულ სიუჟეტებს აერთიანებს: ყველა მოვლენას თავისი კავშირი აქვს უმთავრეს მოვლენებთან ბრძოლის ველზე. თითქოს ქართული ჯარის პულსზე უდევს თითი ყველა პერსონაჟს ვინც კი რომანში გვხვდება. ყველაზე ჩაკეტილი “ქოთანაც” კი შინაგანად გრძნობს ომის მიმართულებას და მიუხედავად იმისა, რომ ამ ომის მიმდინარეობაზე მხოლოდ ინტერნეტ საიტებიდან და დედის მოთქმა-გოდებიდან იგებს, თითქოს აქტიურად ერთვება პროცესებში, მაგრამ ეს ერთადერთი აქტივობა (დროში ემთხვევა ქართული მხარის გააქტიურებას და საბოლოო შეტევას სამაჩაბლოს რეგიონზე) წარუმატებელია, რადგან ჩანასახშივე მცდარია, ავტორ(ებ)ი აშკარად ერევა საკუთარი პერსონაჟის ცხოვრებაში და ხაზგასმით ანახებს მკითხველს, სწორედაც როგორი არ უნდა იყოს ერი საკუთარი შვილებთან მიმართებაში. “არ გეშინია ვინმე რომ შემოგივარდეს, შენ ხომ ოსი ხარ?” – ეკითხება მეზობელს “ქოთანა” და გადაკვრით ახსენებს მასაც და ჩვენც პერიოდს, როცა ეროვნული ნიშნით დისკრიმინაციები მართლაც არსებობდა ქვეყანაში, ახსენებს და იქვე გვიხატავს სცენებს, სადაც ახლა ოსურად გვარგადაკეთებულ ქართველებს “ჩაგრავენ” სამაჩაბლოში. ქართველი ხარ? _ ესე იგი მტერი ხარ, მტერი რომლის ჯიშ-ჯილაგიც უნდა ამოიძირკვოს, რათა ამ მიწაზე პრეტენზია აღარასოდეს ქონდეთ.
ავტორ(ებ)ი ფრთხილობს, იცის რომ ტექსტი და თემატიკა საფრთხილოა და ფრთხილობს. ერთგან თუ ტყვე დათო მაჩაბელი ხმამაღლა ყვირის ჩემი მიწებია ესო და ოდნავ მოტკბილოდ სენტიმენტალური პასაჟით გულს გვიჩუყებს, იქვე არანაკლებ სენტიმენტალური პასაჟით ოსი პალა ცკაევის განცდებს გვანახებს, როცა ის შეშინებული თანასოფლელი მოხუცების დახოცვაზე ფიქრობს. მთელი ნაწარმოების მანძილზე, ერთი იდეის პარალელურად ყოველთვის ჩნდება მეორეც, მისი საპირისპირო და შთაბეჭდილება გვრჩება, რომ ავტორ(ებ)ი მკითხველის ყველანაირ კატეგორიას ითვალისწინებს. ყველაზე კარგად ეს ჩანს ფორუმულ “ჩატში”, სადაც რიგითი მოქალაქეები ზოგადად მიმდინარე მოვლენებზე საუბრობენ. აზრი აქაც იყოფა (შინაგანი დუალიზმი აქვს რომანს მიუხედავად იმისა, რომ ტექსტი კარგად და ორგანულადაა გამთლიანებული) ერთი მხარე მიმტევებლობაზე საუბრობს, მეორე მოითხოვს სამაჩაბლოში მცხოვრები ყველა მეომარი ოსის ერთიანად განადგურებას, რათა ერთხელ და სამუდამოდ დამთავრდეს ამაზე საუბარი. რომელი მხარეა მართალი? ამის გადაწყვეტას ავტორ(ებ)ი მკითხველს მიანდობს.

შთაბეჭდილება გვრჩება, რომ მართლაც საინტერესო სიუჟეტის, კარგად დახატული (ზოგან ძალიან კარგადაც _ იგივ “ქოთანას” შემთხვევაში) ხასიათების მიღმა, ავტორი, (თუ ავტორები) ცდილობს ძალიან შეფარულად მიგვანიშნოს სტრატეგიაზე, რომელიც უკეთესი იქნებოდა ამ ომის მოსაგებად. ავტორ(ებ)ი გვაიძულებს მძიმე, სამხედრო ექსპერტის სტილში დაწერილი ჩანართები წაგვაკითხოს, მსუბუქი, მწერლის მიერ დაწერილი პასაჟებით, სენტიმენტალური ადგილებით, ბატალური სცენების დეტალური აღწერით (ზოგან ისეც კი, რომ ეკრანზე ხედავ) და გამოგონილი ტერაქტების განეიტრალებებით ისე, რომ დაღლა არ ვიგრძნოთ და ის, რასაც თითქოს მხოლოდ პროფესიონალი სამხედროებისათვის გასაგები იქნება, რიგითმა მკითხველმაც კარგად გავიგოთ და გავიაზროთ.

მიუხედავად იმისა, რომ რომანი მთლიანად ომითაა გაჟღენთილი, ის მაინც ძალიან პაციფისტურ ნაწარმოებად შეიძლება ჩაითვალოს, რადგან ყოველ ქმედებაში, ყოველ ციტატაში კარგად ჩანს რა საშინელებაა ომი, თუნდაც ომი ქვეყნის დასაცავად, მაგრამ ამავე დროს, იქვე მაღალმხატვრულად და ერთგვარი სიამოვნებითაც კი გვთავაზობს ასეთი ომების მოგების ხელოვნებას _ რაც შეუძლებელია რეალობაში, შესაძლებელია ფურცელზე, ამბობს ავტორ(ებ)ი და მწერალი გურამ მეგრელიშვილი ისევ გვეთამაშება, მხატვრულად შეფუთულ “iratta.ru”-თი (საკმაოდ პრეტენზიულ) სამხედრო სტრატეგიას გვახვევს თავს და თანაც ისე, რომ შესაძლოა წიგნს ისტორიულ რეალობაზე გაუჩნდეს პრეტენზია წლების მერე, რადგან მკითხველი ხომ მხოლოდ იმ “მოხდას” იჯერებს რაც კარგად დაწერილ წიგნში წერია და არა იმ “მოხდას”, რასაც ისტორიკოსები თავიანთ უბის წიგნაკებში ჩაინიშნავენ. ავტორი ისევ გვეთამაშება (ამჯერად ალტერ-ავტორის, ან ნამდვილი მწერლის თამაზ დემეტრაშვილის დახმარებით) და ეს თამაში ძალიან სახიფათოა, აკი აწერია კიდეც წიგნს ყდაზე: “წიგნი შეიცავს უცენზურო ლექსიკას და ძალადობის სცენებს. არ არის რეკომენდირებული 18 წლამდე ასაკის მკითხველისათვის”.

მერაბ მაღალაშვილი
ედინბურგი 2010 წლის სექტემბერი

სოვდაგრების ლიტერატურა

2010-09-27T12:18:00.000-07:00

მწერლებს და განსაკუთრებით ქართველ მწერლებს პატრონი რომ არასოდეს ჰყოლია, ახალი ამბავი არ არის. თავის დროზე ამ თემაზე კონსტანტინე გამსახურდიაც წერდა. 1917 წელს გამოქვეყნებულ ერთ-ერთ წერილში მწერალი თანამოკალმეების დაქსაქსულობაზე სწუხს და ყველას გაერთიანებისაკენ მოუწოდებს.
„არა მარტო ევროპაში, ჩვენს სამშობლოშიც, საზოგადოების ყოველ ნაწილს, ხელოსნებსაც კი რაღაც ორგანიზაცია აერთიანებთ, რომელნიც ზრუნავენ იურიდიულად დაიცვან საკუთარი წევრების უფლებები და მხოლოდ ქართველი მწერალი და მისი უფლებებია ღვთის ანაბარად მიტოვებული, მისი ნაწარმოებები ხშირად ექსპლუატაციის მსხვერპლი ხდება... არავინ იცავს მწერალს უზურპაციისაგან და სახელმწიფო არ ზრუნავს ორიგინალური ნაწარმოების დაუკითხავად გადათარგმნა-გადაბეჭდვისაგან...“
„ავტორის უფლება ყველგან ხელშეუხებელია, ამ უფლების დარღვევისათვის ბრალდებული ისევე ისჯება, როგორც ყველა სხვა ქონების მიმტაცებელი, ჩვენში კი მწერლობა და მწერლის თავმოყვარეობა აბუჩადაა აგდებული...“
„ევროპაში, ამერიკაში, რუსეთშიც კი ჟურნალების, ალმანახების, მწერალთა ანთოლოგიის გამოცემის სათავეში თვით მწერალნი დგანან და არა თანამგრძნობნი, ან ლიტერატურული სპეკულანტები...“
როცა ამ სიტყვებს გასული საუკუნის დასაწყისში კონსტანტინე გამსახურდია წერდა, ალბათ ვერაფრით წარმოიდგენდა, რომ საუკუნის შემდეგ, ქვეყანაში ამ მხრივ არაფერი შეიცვლებოდა და მწერლისა თუ უზურპატორის ურთიერთობა ისეთივე მწვავე დარჩებოდა, როგორიც მის დროს იყო.
თუმცა საბჭოთა პერიოდში ქართველი მწერლის უფლებების დამცველ ორგანიზაციად „მწერალთა კავშირი“ ითვლებოდა, რომლის წევრობაც ისეთივე ნუმენკლატურული იყო, როგორც იმ ეპოქის სხვა დანარჩენი კავშირები თუ გაერთიანებები. დღედღეობით ყოველი ლიტერატორი საკუთარი შნოსა და გამტანიანობის იმედადაა დარჩენილი და „უზურპატორთან“ საბრძოლველად ბატონი კიხანესავით მარტოსული და უიმედოა. ვერავინ დამაჯერებს, რომ საქართველოში ვინმემ სარჩელი შეიტანოს მისი ნაწარმოების უკანონოდ (კონტრაქტის, ან სიტყვიერი შეთანხმების გარეშე) გავრცელებასთან დაკავშირებით და პროცესი მოიგოს. მაგრამ სასამართლო პროცესს განა იმიტომ ვერ მოიგებს, რომ საქართველოს კანონმდებლობა ამას არ ითვალისწინებს, არამედ იმიტომ, რომ, როგორც კოწია იტყოდა, „მწერალი ვერა დგას სათანადო სიმაღლეზე“.
იმის შიშით, სხვამ არ დაგვასწროს და რომელიმე სოვდაგარ გამომცემელ-რედაქტორთან „დამეგობრებაში“ არ გადაგვეღობოსო, მწერლები ერთმანეთის ლანძღვა-გინებსასაც არ თაკილობენ და უკეთეს შემთხვევაში, ერთმანეთის ნაშრომს თვალს ისე მოურიდებლად არიდებენ, თითქოს ყურადღების ღირსადაც არ თვლიდნენ.
როგორც წესი, ასეთი სოვდაგრები დროებით დაძმობილებულ მწერლებს ერთჯერადი ცხვირსახოცებივით მოიხმარენ ხოლმე და მერე სანაგვეზე მოისვრიან, რადგან მათთვის ლიტერატურა მხოლოდ შემოსავლის წყარო და დაუკმაყოფილებელი, ვერშემდგარი მწერლობის სხვა პიროვნებაში რეალიზების ამბიციაა. ლიტერატურა კი თავად მწერლის ამბიციას ვერ უძლებს, არამც თუ ვინმე კალკულატორს მიმჯდარი მწერლად არშემდგარი ბუღალტრისა.
ასეთი სოვდაგარი გამომცემელ-რედაქტორები კი იმდენად ახერხებენ ლიტერატურულ წრეზე გაბატონებას, რამდენადაც ამის საშუალებას თავად მწერლები აძლევენ. აბა წარმოიდგინეთ, რომელი მწერალი გაუბედავს გამომცემელს ჰონორარზე დალაპარაკებას ან წიგნის ხარისხის დაწუნებას. ისინი ხომ ყოვლისშემძლე და ყოვლისმცოდნენი არიან, ვისაც უნდა ემადლიერებოდეს ყოველი ლიტერატურული „ონანისტი“, თავის მოწყალე თვალს სწორედ მას, ათასებიდან იმ ერთს რომ მიაპყრობს და თუკი საჭიროდ ჩათვლის, დაბეჭდავს კიდეც.
თუ გაგიმართლა და რომელიმე ყოვლისშემძლემ შენი წიგნი გამოსცა, პრეზენტაციაზე თავად უნდა იზრუნო, საავტორო ეგზემპლარები დაივიწყო, საკუთარი წიგნების გარკვეული ნაწილი იყიდო და მთელი ტირაჟიც რომ შეიძინო, უნდა შეეგუო იმ აზრს, რომ „ოცდაათ წიგნზე მეტი არ იყიდება.“
ხშირად ისეთი შთაბეჭდილება მრჩება, რომ ზემოთ ხსენებულ სოვდაგრებს წიგნის გაყიდვიდან მოგება საერთოდ არ აინტერესებთ. მათი მთავარი მიზანი საკუთარი არაცნობიერი კომპლექსების დაპურებაა და სწორედ ამიტომ, ისეთ ნაწარმოებებს უნთებენ ხოლმე მწვანე შუქს, რომლის ფონზეც თვითონ, ან მათი რჩეული ავტორები მსოფლიო ნოვატორები ჩანან. ჩავატაროთ გამოკითხვა ათ ყველაზე ცნობილ გამომცემელობაში, რამდენს აქვს წაკითხული ის, რასაც გამოსცემს. სამზე მეტი თქვენი მოგება იყოს! ამ ყველაფერზე მე პირადად МАССОЛИТ-ი, იქაური მწერლები და თავმჯდომარე ლატუნსკი მახსენდება მიხეილ ბულგაკოვის რომანიდან.
საქართველოში გამოცემული წიგნების დიდი ნაწილი რომ უპასუხისმგებლოდაა შედგენილი, ახალი ამბავი არც ეს არის. უგემოვნო და უხარისხო დიზაინის ყდებზე აღარაფერს ვამბობ. რედაქტირებულ წიგნებს მგონი მხოლოდ ორი-სამი რედაქტორ-გამომცემელი უშვებს, ანუ მწერალი-მონის ფუნქცია დარედაქტირებასთან ერთად წიგნის დიზაინის შერჩევაცაა.
მწერალთა უმოქმედობა იქაც კარგად ჩანს, რომ ერთმანეთისთვის სიტყვა ვერ შეუწევიათ ჯეროვნად. ერთმანეთის გვერდით ვერ დამდგარან, როცა ამას საჭიროება მოითხოვს და ამის გამო, მწერლის, ამ სოციალურად მნიშვნელოვანი ფიგურის დანიშნულება დღითი-დღე უფასურდება.
ქვეყანაში ძლიერი ლიტერატურული გაერთიანება რომ არსებობდეს, რომელიც თითოეული მწერლის, თითოეული ლიტერატორის უფლებებს იურიდიულად დაიცავს, ასე ადვილად „ხელწამოსაკრავი“ აღარ იქნებოდა ცალკეული მწერალი, სალონი თუ ლიტერატურული წრე. ის, რაც კავკასიურ სახლთან დაკავშირებით მოხდა, თითოეული ჩვენგანის სირცხვილია და „ამაღლებული ხმა“, რომელიც ოთხ კედელს ძლივს გასცდა, სხვა არაფერი იყო თუ არა „ხმა მღაღადებლისა უდაბნოსა შინა“.
ლიტერატურული სივრცე რომ არასოდეს ყოფილა თავისუფალი, ყველამ იცის, მაგრამ რაც ბოლო ოცი წლის მანძილზე ხდება, სრული მარაზმია. გარკვეული ჯგუფები იკავებენ ნიშებს, სადაც შესვლა „უცხო ელემენტებს“ არ შეუძლიათ, ხოლო თუკი ასეთი მაინც გამოჩნდა, უმალ მათ დასვრას, ლანძღვას და განქიქებას იწყებენ. გათავისუფლდა ახალი სივრცე - „ქართული პენ კლუბი“, რომელსაც რეალური შანსი აქვს გარკვეული ზემოქმედება მოახდინოს ხელოვნურად შექმნილ ლიტერატურულ კლიმატზე და ისევ იგივე „დაჯგუფებები“, პირები და „სოვდაგრები“ ცდილობენ ეს სივრცეც შეავსონ და დაიკავონ. მწერლები კი კვლავაც სდუმან. პილატესავით ხელებს იბანენ, რადგან მიაჩნიათ, რომ „გასაკეთებელი ისეც გაკეთდება“, „მოსახდენი ისეც მოხდება“, „სივრცე ისეც შეივსება“.
ჩემი აზრით, მიუხედავად იდეური თუ იდეოლოგიური სხვაობებისა, ახლა იმის დრო ნამდვილად არ არის მწერლები ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ. ის მძლავრი იარაღი, რაც ღმერთმა თითოეულ ჩვენგანს მისცა - სიტყვა, მიზანმიმართულად უნდა გამოიყენონ და სადაც საჭიროა, იქ უნდა დადგნენ. ფსევდოპათეთიკური მოწოდებები, თუ როგორი უნდა იყოს პროზაიკოსი და პოეტი, ათი, თხუთმეტი და ოცდაშვიდი მცნებები მათთვის და ა.შ. მხოლოდ არაფრისმთქმელი, ლირიული გადახვევაა და სხვა არაფერი. თითოეულმა მწერალმა მხოლოდ ერთი მწვავე და სიმართლისმთქმელი წერილი მაინც რომ დაწეროს საქართველოში მიმდინარე ლიტერატურულ პროცესებთან დაკავშირებით, კერძოდ კონკურსების დაბალ დონესა და ცალკეული გამომცემლობების ჰეგემონიაზე, შეცვლით თუ არაფერი შეიცვლება, მკითხველისა და საკუთარ თავის წინაშე მაინც იქნება მართალი.

რეცენზია წიგნისთვის "მრავალჯერადი ბოთლები"

2010-09-14T09:55:00.000-07:00

გამარჯობა, სიახლევ!

როგორც ამბობენ, “ფეხბურთის სამი ძირითადი კანონიდან, პირველი ამბობს: - გოლის გასატანად საჭიროა ბრძოლაო”. ფეხბურთის არ ვიცი და, მხატვრული ტექსტმა უნდა შეძლოს მკითხველის დაინტერესება – ეს არც კანონია, არც აქსიომა, ეს ასე უნდა იყოს. საერთოდ, ლიტერატურისთვის ორთბრძოლები და შეჯიბრებები შეუფერებელია, მაგრამ თუ მაინცდამაინც, ამათუიმ ავტორის შემოქმედებამ უნდა მოიპოვოს ადგილი მრავალსაუკუნოვან მწერლობაში... განზოგადებული თეორიები იქით იყოს და, ამჟამად, ერთი ავტორის ერთ კონკრეტულ ტექსტზე უნდა ვისაუბროთ. თუმცა, რიტორიკაში სწერია, ყველაფერი შესავლით იწყებაო და ჩვენც შესავლით დავიწყოთ, ეს იმას ნიშნავს, რომ ერთი-ორი სიტყვით ავტორის შემოქმედებაზეც რამე უნდა ითქვას. ზემხა იგივე გურამ მეგრელიშვილი აგერ უკვე ექვსი წელიწადია ქართულ თანამედროვე პროზაში ჩანს და უდაოა, თავისი მკითხველიც ჰყავს.

მკითხველის ყურადღებას კი, აუცილებლად ორი რამ მიიპყრობდა: გურამ მეგრელიშვილის პერსონაჟთა სიუხვე თუ უცნაური ხასიათები, რაც რასაკვირველია, ავტორის ფანტაზიის, გამოცდილებისა თუ დაკვირვების დამსახურება და კარგი შედეგია; და მეორე, ტექსტების რიტმი თუ თხრობის სწრაფი ტემპი, რაც რასაკვირველია, წაკითხვის ტემპსაც განსაზღვრავს და და ყოველგვარი დაღლის თუ გაჭინაურების გარეშე, ერთი ამოსუნთქვით იკითხება მოთხრობა.
ტექსტები ერთი ამოსუნთქვით კი იკითხება, მაგრამ “მთავარია ფინიში”, ხელში რა შეგრჩება – მარტივი განცდა, სინანულის გრძნობა, პერსონაჟის სიბრალული თუ უბრალოდ, რამის წაკითხვის სურვილის დაკმაყოფილება...

ერთგან გურამ მეგრელიშვილს ასეთი ფრაზა უწერია: ”დროებით, P-Fიცტიონ-ების მწერალო!” ეს შეიძლება თვითირონიად ჩაითვალოს ანდა, ზოგად განცხადებად – მაკულატურა დროებითია. პირველ ვერსიას, რომ დავუბრუნდეთ ზემოთქმული ფრაზა თვითირონიაა, რადგანაც ზოგადად ირონია და საკუთარი ტექსტების (და არამხოლოდ) პაროდირებაც თანამედროვეობის ერთ-ერთი დამახასიათებელი ნიშანია. ის რომ, ავტორმა საკუთარ შემოქმედებას მაკულატურა უწოდოს თვითპაროდიად ჩაითვლება, მაგრამ იგივე იმ თანამედროვეობის სხვა ნიშნით თუ ვიმსჯელებთ, მაკულატურა ყველაზე კითხვადია დღესდღეობით. ამ მოსაზრების თვითმიზანი, რასაკვირველია, შეურაცხყოფა არაა, არც მკითხველის, არც ავტორის და მითუმეტეს, არც ტექსტის, რომელიც არანაკლებ ცოცხალი ორგანიზმია.

გურამ მეგრელიშვილის პერსონაჟებს, რაც შეეხებათ, ყველა საყურადღებო ტიპია, თითქოს ყველა იბრძვის, მაგრამ მებრძოლის სულისკვეთება არცერთს გააჩნია და, რომც გააცნდეს ესეც პაროდია იქნება, მებრძოლი სულისკვეთების ქონაც თანამედროვეობის სისტემიდან ამოვარდნაა, რადგანაც დეჰეროიზაციის ეპოქა ჯერ არ დასრულებულა მწერლობაში (და არამხოლოდ). გურამ მეგრელიშვილის შემოქმედებაში ძირეული იდენტობის პრობლემაა, რისი დასკვნის საფუძველსაც სწორედ პერსონაჟები იძლევიან, ისინი ვერ ახერხებენ იდენტიფიკაციას დროსთან (მაგ: ვასიაუ) და ვერც საკუთარ ქვეყანასთან, როგორც მაგალითად ყვიბისელი ბესო გრიგალაშვილი. შწორედ მასზე წაიკითხავთ შემდეგ გვერდებზე მოთხრობას სათაურით “Hello ამერიკა!”

მოთხრობა ირონიით იწყება და პაროდირებით გრძელდება, რაც ავტორიტეტების მაგალითებითა და გამოთქმებით კეთდება ანუ ყვიბისელი ბესოი (არა ბორჯომელი ბესო, არამედ სწორედაც რომ, ყვიბისელი ბესოი. ასეთი დაკონკრეტება პოსტმოდერნისტულ დეცენტრაციასაც გააკვირვებდა). Fფრანგი მეცნიერის ბლეზ პასკალის, ფეხბურთელ პასკალ შიმბონდას, ჰოლივუდელი მსახიობის ჯეკ ნიკოლსონისა და პავლე მოციქულის შეგონებებით იმოძღვრავს თავს, რაც საკუთარი თავის დასამშვიდებლად უფრო სჭირდება, ვიდრე საკუთარი ინტელექტის აფიშირებისთვის. პაროდირების მაგალითია ბესოსგან საკუთარი თავის შედარების მცდელობა ლიტერატურულ გმირთან არსუკიძესთან, ერთის მარჯვენა თუ ხუროთმოძღვრების ძეგლს აგებდა, მეორის მარჯვენა ცოდვას ჩადიოდა ჩუკენობის, იგივე ონანიზმის სახით.

ბესო გრიგალაშვილის მთავარი გასაჭირი თვითდამკვიდრების პრობლემაა და იმ ღირსების გამოყენების სურვილი, რაც ბუნებისგან ჰქონდა ნაბოძები. მართალია, საფეხბურთო მოედანზეც ვერ ივარგა, მაგრამ ფეხბურთელთა საშხაპეში გამოამზეურა თავისი მთავარი ღირსება, რამაც სახელი მოუხვეჭა. ბრძოლის სულიკვეთებისა არ იყოს, ღირსებაც მთლიანად გაშიშვლებულია, არსგამოცლილი და მარტივ არსებით სახელად დარჩენილი, ანდა გენიტალიებამდე დაყვანილი, მაგრამ ესეც “სისტემის” ერთ-ერთი დეტალია. ყვიბისელ გაგრიას სახელი კი გაუვარდა, მაგრამ მაინც “პატარა კაცად” დარჩა თავისი კომპლექსებისა და გამოუცდელობის გამო. მთავარი იმედგაცრუება კი, ქორწინება აღმოჩნდა და სწორედ ამ იმედგაცრუების ფონზე იწყებს გრიგალაშვილი (ისევ პაროდირება – კომპლექსებისგან დაბეჩავებულ ადამიანს რა უნდა ჰქონდეს გრიგალისებური, ხასიათი თუ გონებაგამჭრიახობა?!) ახალ ცხოვრებას – სამშობლოს ტოვებს და უცხო ქვეყანას მიაშურებს. აქ კი, შეიძლება ივარაუდოს, რომ ყვიბისელ ვაჟიშვილში რაღაც გარდატეხა მოხდა, კერძოდ, არასრულფასოვნების კომპლექსით შეპყრობილი ადამიანი ბედისმაძიებელი ხდება. ამერიკაში მიემგზავრება თავისი დიდი პენისით (ღირსებით), კეთილი გულით და თვით ამერიკის იმედით. შეიძლება ითქვას, საკუთარი თავის იმედით და პატივისცემა (რომელზეც ამბობდა, რომ მაქვსო, მაგრამ ბუნდოვანი იყო, რაში გამოიხატებოდა) გაუჩნდა.

მოთხრობას “ორმაგი დასასრული” აქვს: მკითხველმა უნდა დაასკვნას, ბესოიდან რა დარჩება და რა გამოვა, ხოლო ბოლო ორი აბზაცის მიხედვით, ბესო გრიგალაშვილი საკუთარი თავის გათავისუფლების პროცესშია და მიდის ამერიკაში ანუ ქვეყანაში, რომელიც თავისუფლების სიმბოლოდაა ქცეული. საფინალო ფრაზაც – “მე საქართველოში მიმბრუნებელი აღარ ვარ!” “ორმაგადაა კოდირებული” ანუ გათავისუფლების პროცესში მყოფ ბესოს აღარ აქვს მარწუხების დადების სურვილი (მარწუხებში იგულისხმება საქართველო) ანდა, მან ვერ მოახერხა საკუთარ სამშობლოსთან იდენტობა და ამიტომ სხვა ქვეყანას მიაშურა. მარტივად თუ ვიმსჯელებთ, მოთხრობის ერთ-ერთი ძირითადი არსი ემიგრაციის კიდევ ერთი მიზეზის გამოვლინებაა.
დაბოლოს, ასეა თუ ისე, ყვიბისელი ბიჭი მაინც გამოძვრა “პატარა ადამიანის” ტყავიდან და დიდი იმედით (ამერიკისხელა იმედით) შეუდგა ახალ ცხოვრებას.
Hello, ამერიკა! – გამარჯობა სიახლევ!

ანუკი იმნაიშვილი

რეცენზია წიგნზე "მრავალჯერადი ბოთლები"

2010-09-14T09:42:00.000-07:00

ლელა კოდალაშვილი

არც თუ ისე სერიოზული, მაგრამ აშკარად საინტერესო

დღეს, როცა ლიტერატურა სულ უფრო პოპულარული ხდება, მისით დაინტერესებულ ადამიანთა რიცხვი იზრდება და მწერალთა რაოდენობაც საეჭვოდ მატულობს, მით უფრო აქტუალური ხდება ხარისხის ახალი შტრიხების ძებნა და ამავე დროს, ძველი ფასეულობების სწორი დოზით შენარჩუნება, რადგან ახლადშექმნილი ლიტერატურული ნაწარმოებების საკმაოდ დიდი ნაწილი ძველი და დრომოჭმული საშუალებების, ფორმების, სათქმელების და იდეების კიდევ ერთხელ გადამღერებაა. Mმაგრამ თუ ხედვის არეში არა მწერალთა კონკრეტულ ჯგუფს, არამედ ლიტერატურულ ეპოქებს მოვაქცევთ, მარტივად გამოჩნდება, რომ ასეთი ნაწარმოებები ერთგვარი ნეშომპალის ფუნქციასაც კი ასრულებს, რომ მერე ნაყოფისმომცემ მწერალთა წარმოჩენისთვის უფრო კარგი პირობები შეიქმნას. თუ ვინაა ნეშომპალა, ვინ ყლორტი და საერთოდ, ვისი სახელი რამდენ წელს იცოცხლებს, ეს ყველა კანონზომიერებით დროის საკითხია, მაგრამ სანამ დრო გავა, გაცილებით ძნელად, მაგრამ მაინც მოხდება გადარჩევა.

ყოველ შემთხვევაში, გურამ მეგრელიშვილის მოთხრობების პირველი კრებული ვერ ვიტყვი, რომ უსერიოზულესი, მაგრამ აშკარად საყურადღებო განაცხადია ქართული ლიტერატურისთვის. არც პრეტენზიული ლიტერატორის წარბშეკრულობით და არც ,,პოპსავიკური” გემოვნებით ამ წიგნზე აზრის გამოთქმა არ იქნება მიზანშეწონილი, რადგან შემფასებელს ორივე შემთხვევაში უკიდურესობაში გადავარდნა ელის. ჯობს, საშუალო მოთხოვნილებების მქონე ადამიანის პოზიციიდან წავიკითხოთ და შედარებით ობიექტური სურათის დახატვაც შესაძლებელი გახდება.

აღნიშნული წიგნის დიზაინი რატომღაც მიგანიშნებთ, რომ თუკი მის ყიდვას გადაწყვეტთ, სასურველია ეკუთვნოდეთ თინეიჯერთა თაობას, რადგან აუცილებლად ამოიკითხავთ თქვენთვის საინტერესო ამბებს თქვენსავე თანატოლებზე, წიგნის დიზაინი მიგანიშნებთ იმაზეც, რომ თქვენს წინაშეა ბოევიკურ-დეტექტიურ-სათავგადასავლო ხასიათის ლიტერატურა, სადაც ხშირადაა ნახსენები ნარკოტიკები, მკვლელობები, უბანში საქმის გარჩევები და ამასთან ერთად ყველა ის ჟარგონი, რაც კი შეიძლება ახლდეს თანამედროვე თინეიჯერის ცხოვრებას. გიჩნდებათ შთაბეჭდილება, რომ ავტორი პრაგმატული სამყაროს კარგი მცოდნეა და ზედმეტი წიაღსვლებით, სხვადასხვა სიღრმეების ქექვით ტვინს არ გაგიბურღავთ. და თუ არც თინეიჯერი ხართ, არც დეტექტივები და ბოევიკები გიყვართ, მაგრამ მაინც გარისკეთ და იყიდეთ ეს წიგნი, რომელსაც, სხვათა შორის, ,,მრავალჯერადი ბოთლები” ჰქვია, ნელ-ნელა აღმოაჩენთ, რომ გარეკანმა ისევე მოგატყუათ, როგორც ზოგიერთი გაზეთის საპირველგვერდე ანონსი ტყუის ხოლმე. მოკლედ, ბევრი რომ არ გავაგრძელო, სხვას ელი და სულ სხვა რამ შეგრჩა.

ასე რომ, მინუს ერთი ქულა წიგნის გარეკანს.

და მაინც, საინტერესოა, რა შეგრჩება ხელთ, როცა ამ კრებულს წაიკითხავ? ეს არის ნახევრად სატირული, ნახევრად ინტელექტუალური თხრობის სტილი, სადაც პერსონაჟებიც შესაბამისად ნახევრად შარჟებად, ნახევრად გრაფიკულ ნამუშევრებად წარმოგვიდგებიან. Aარც ერთი მათგანი არ წარმოადგენს თავის თავს, თითოეული იმისთვისაა შექმნილი, რომ მოგაწოდოს კონკრეტული სიმბოლო,Aრაც საბოლოო ჯამში ავტორის იდეის გახსნას ემსახურება. ბევრ პროზაიკოსს წასძლევს ხოლმე სული, ბარემ ესა თუ ის ამბავიც მოგვითხროს ისე, უბრალოდ, თავისი ,,ჭიის” გასახარად. ,,მრავალჯერადი ბოთლების” ავტორი ასეთი მომენტების წინაშე არ გვაყენებს. Mმას, როგორც ჩანს, არც ისე რბილი ხასიათი აქვს. ცდილობს იყოს ლაკონური და ყველა აღწერა, ყველა ჩამონათვალი, ყველა შტრიხი მოახმაროს არარსებული სიმბოლო-ტიპაჟების შექმნას, რომლებიც თავის მხრივ ხან პრობლემის გადაჭრის გზას ეძებენ, ხან კი თავადვე ჭრიან პრობლემას.

გურამ მეგრელიშვილი 27 წლისაა. თითქოსდა ეს ის ასაკია, როცა წერენ თავის გარშემო მომხდარ ამბებზე იმავე ლექსიკით, რომელიც წამდაუწუმ ესმით. მაგრამ ეს ვარაუდი მის არცერთ მოთხრობაში არ მართლდება. Gდრო, გარემო, სასაუბრო ენა – არაფერი Aარ მიგანიშნებთ რაიმე კონკრეტულზე, გმირები ერთდროულად ძველმოდურებიც არიან და თანამედროვენიც, სასაუბრო ენაში ავტორი არქაულ გამონათქვამებსაც ხშირად გამოურევს და ჟარგონსაც თითქოს ალაგ-ალაგ, ზრდილობის გამო იყენებს. ეს ალბათ მისი მეთოდია (თუმცა კი, მე ვიტყოდი, საკმაოდ მოძველებული მეთოდი), პერსონაჟი ყველა თაობის წარმომადგენლად დაგვიხატოს.

თითქმის ყველა ფსიქოტიპი, რომელსაც ამ წიგნში შეხვდებით, არასრულფასოვნების კომპლექსითაა დატანჯული და თითოეულს აქვს უდიდესი სურვილი, როგორმე თავი დააღწიოს ამ პრობლემას. ასეთია ყველა პერსონაჟი მოთხრობაში ,,ძმები”. საერთოდ, უნდა აღინიშნოს, რომ ეს გამოკვეთილად სხვა დატვირთვის მატარებელი ნაწარმოებია გმირების ფსიქოლოგიის ღრმა წვდომით და იმის აღიარებით, რომ ძალიან ხშირად პრობლემები გვერევიან და გვიმორჩილებენ. ვართანი, ლეო, მათი მშობლები, ლეოს ცოლი – ყველანი ჩათრეული არიან საბედისწერო თამაშში, ყველა თავის წილ ტყუილს დებს იმისათვის, რომ საბოლოოდ მაინც დამარცხება მომწიფდეს და არა გამარჯვება.

,,არა, ვართანი ქმრისგან არ იყო, მაგრამ მისმა უჟმურმა, უცხვირპირო მეუღლემ არ იცოდა, უფროსი ერთი ღამის მოპარული სიყვარულის ნაყოფი რომ იყო. Aარ იცოდა და არც იყო საჭირო რომ გაეგო. რადგან მეორე შვილის შეძენის მერე ისედაც რაღაცნაირი ცუდი თვალით დაუწყო ვართანს ყურება. Qქალს იმისი კი არ ეშინოდა, რომ ქმარი მოკლავდა, იმის შიში უფრო ჰქონდა, რომ უფროსი შვილი სამუდამოდ დაეღუპებოდა. Aამიტომაც დუმდა მთელი რვა წელი და მერეც, სიკვდილამდე”.
ასე ტყუის ვართანისა და ლეოს დედა, მან არ იცის, რომ სიყალბე ბედნიერებას ვერ მოუტანს მის ოჯახს, მან არ იცის, რომ მის მიერ ამორჩეული გზა იმ კოშკს აშენებს, მერე ყველას ერთად რომ დაემუქრება დანგრევითა და დაღუპვით. Aასე ტყუის მისი ქმარიც, ასე ტყუის მოგვიანებით ვართანი, ლეოს ცოლი, რომელიც მაზლთან გაზიარებული სიყვარულის ფონზე მაინც კარგად ამჩნევს, თუ რა განხეთქილებებია მის გარშემო და მაინც არ ჩერდება რადგან ეს ინერცია გაცილებით ადრეა დაწყებული, თვითონ კი მხოლოდ ერთ-ერთი კენჭი, რომელიც ტყუილის დიდ ლოდთან ერთად ძალაუნებურად დაგორდა. Mმე ვიტყოდი, რომ ეს მოთხრობა გამორჩეულად საინტერესოა მთელ წარმოდგენილ კრებულში, რადგან ავტორი აქ ნაკლებად იყენებს შარჟისთვის დამახასიათებელ შტრიხებს, პრობლემის სიმძაფრე აკარგვინებს ხალისს, დადგეს თავის აღწერილ საკითხებზე უფრო მაღლა, და როგორც სჩვევია, გაიღიმოს თვითონაც და გააღიმოს მკითხველიც.

სამაგიეროდ მოთხრობების ერთგვარი ციკლი ვასია(უ)ს შესახებ, სადაც საკმაოდ საინტერესოდ არის დახატული როგორც მთავარი პერსონაჟი, ისე მისი ტკივილები, განცდები და მცდელობები, გახდეს სხვანაირი ადამიანი, მეგრელიშვილს დაწერილი აქვს თავისი ჩვეული, ნახევრად სატირული ჟანრის გამოყენებით. აქ თხრობა ზედმეტად მსუბუქიც კია, თითქოსდა არ თავსდება იქ აღწერილი საკითხის სერიოზულ განწყობაში. Mმაგრამ გულდასმით წამკითხავი ადამიანი მიხვდება, რომ ეს ისევ და ისევ მწერლური ხერხია – არ შეგაშინოს, არ დაგტვირთოს, პირველ რიგში შეგიქმნას ხალისიანი განწყობა და ასეთ განწყობაზე მყოფი მკითხველი მერე ადვილად, მწერალთან ერთად გადაჭრის ურთულეს პრობლემებსაც კი. Aამ სიმსუბუქის ფონზე გაწვდის რეალობას, რომელიც თვალის გასასწორებლად არც ისე იოლია. ,,მერე ის პატარა გოგო დაინახა, მძღოლებს მინეტს რომ უკეთებდა ხოლმე ორ ლარად. მთლად ბავშვი იყო, ასე, თექვსმეტი- ჩვიდმეტი წლის, დაინახა და უცბად მოუნდა, ძალიან ცუდი ყოფილიყო. Aამ გოგოსთვის მაინც ყოფილიყო ცუდი და დაუძახა. Gგოგო სხარტად ამოვიდა. Eეტყობოდა მიჩვეული იყო ავტობუსში ამის კეთებას. გასვლამდე ოცი წუთი რჩებოდა. Mმოასწრებდა, კარგად დაემცირებინა. Mმერე რა რომ ბავშვი იყო, სამაგიეროდ მოასწრებდა, ორ ლარად რასაც უნდა, იმას უზამდა”. მაგრამ არ გამოუვა ვასია(უ)ს ,გახდეს ძალიან ცუდი. Aარ გამოუვა არც გმირობა, არც რაიმე სხვა. თუმცა კი არ იშურებს ძალისხმევას. Aავტორი კი დაუნდობელია თავისი პერსონაჟების მიმართ. იგი აქუცმაცებს გმირის განცდებს, ნამცეც-ნამცეც, ლუკმა-ლუკმა გვაწვდის რომ კარგად დავაგემოვნოთ, სად გემრიელია , სად კი გადამლაშებული. იგი ადამიანებს ყველაზე ინტიმურ, ყველაზე ბინძურ ნიუანსებს უქექავს. კითხულობ და ხანდახან გაოცებულიც კი ხარ, ავტორი მეტისმეტად პატარა ხომ არ არის, საიდან იცნობს ამდენ ადამიანს... მაგრამ მერე, როცა დინჯად აანალიზებ, ხვდები, რომ ეს ყველაფერი ჩვენშივეა, მთავარია, შევძლოთ და გამოვამზეუროთ, მთავარია, მოვახერხოთ გულწრფელობა.
P პრობლემა, რომელსაც მწერალი გვიხატავს და მერე ცდილობს, თავისეული გამოსავალი შემოგვთავაზოს, აუცილებლად უნდა უსწრებდეს წინ საზოგადოების ძირითად ფენებში გაბატონებულ მენტალიტეტს. Aამ მხრივ ხანდახან ღალატობს გემოვნება და ალღო გურამ მეგრელიშვილს. ისეთი ადამიანების ტკივილები და ვნებები, რომლებიც დღეს Mძალიან ცოტანი დარჩნენ, აქტუალური აღარ არის. ,,თუმცა მასტურბირება ისეც არ მომწონს, მეტიც, მეზიზღება და ძალიან უკიდურეს შემთხვევევში მივმართავ ეგოიზმის ამ მკვეთრად გამოხატულ ფორმას. სიგარეტის მოწევა კიდევ უფრო რთულია, მთელი ტანსაცმელი ნიკოტინის სუნით იჟღინთება... როდემდე შეიძლება იცხოვროს 35 წლის სტომატოლოგმა ქალმა ასე?’(,,დიაგნოზი: შვილი”). ან ,,ორმოცდაათი წლისა გახლდათ, შვილი არა ჰყავდა კი არა, კაცის კოცნაც არ იცოდა” (,,ლილი”). Aმწერალს მიაჩნია, რომ ამ მოთხრობებით ამხილა პრობლემა, შემდეგ ჩვეული ირონიით მოგვითხრო და მიგვანიშნა, რომ ეს დასაგმობია, რომ ეს სიმახინჯეა და ასე შემდეგ. თუმცა კი, ვერ გაითვალისწინა, რომ ასეთი თემატიკა აქტუალური იქნებოდა დაახლოებით ნახევარი საუკუნის წინ. დღეს კი დაგვაფიქრო იმაზე, რაზეც დიდი ხანია, აღარ ფიქრობენ, მწერლისგან აშკარად ღია კარის მტვრევაა.

არ შეიძლება არ აღვნიშნო ერთი მომენტი, რასაც საგანგებო ყურადღებას აქცევს გურამ მეგრელიშვილი. Eეს არის ნაწარმოების გრაფიკა. ის ცდილობს, ყოველი მოთხრობა, მიუხედავად იმისა, საინტერესოდ მოგეჩვენებათ თუ უინტერესოდ წაკითხვის შემდგომ, შეფუთოს განსხვავებულად და ამისათვის მცირე, არც თუ ისე თვალშისაცემ ექსპერიმენტებს იყენებს. დასაწყისშივე გექმნებათ შთაბეჭდილება, რომ მოთხრობის წასაკითხად კი არა, თამაშის წესების გასაცნობად აიღეთ წიგნი ხელში, და თანაც თქვენ თვითონ უნდა იქცეთ ამ თამაშის მონაწილედ. Aასე ,,გიტყუებთ” ავტორი და ,,გაიძულებთ”, წაიკითხოთ მისი ნაწარმოები. რომ არა მოწვდის ასეთი ფორმა, ალბათ ბევრი რამ დააკლდებოდა ამ ნაწარმოებებს. თუმცა კი, ვერანაირი შეფუთვა ვერ აქცევს საინტერესოდ ისეთ ტექსტს, რომელიც სხვა მართლაც გამორჩეული ნაფიქრის გვერდით მართლაც რომ ბევრი არაფერია. ასეთების რიცხვში შედის ვთქვათ, წეღან ნახსენები ,,ლილი” ან თუნდაც ,,მრავალჯერადი ბოთლები”. Eეს უკანასკნელი, წიგნის სახელწოდებიდან გამომდინარე, განსაკუთრებული ინტერესით იკითხება, თუმცა კი, ცოტა ხანში განხიბლული ფიქრობ – ,,კი, ბატონო, მაგრამ მერა რა”.. ძალაუნებურად გექმნება შთაბეჭდილება, რომ ავტორი თითქოს აჩქარდა და ამის გამო მან ვერ დაასრულა ისედაც არც თუ ისე საინტერესო ამბავი, ჩაითრია უმნიშვნელო იდეამ და საბოლოო ჯამში ვერ განავრცო, , ვერ გამოაცხო”.

ამას ვერ იტყვი, ვთქვათ მოთხრობაზე ,,მწერალი,” რომელიც მოთხრობას არც კი ჰგავს, უფრო სკეჩია, რომელსაც სიამოვნებით წაიკითხავდა რომელიმე იუმორისტი, ვთქვათ ჟვანეცკი და ეს ტექსტი გახდებოდა ძალიან პოპულარული. Eეს არის ანტი მანიფესტი – როგორი არ უნდა იყო და როგორი ხარ სინამდვილეში. Uეკონომიური პრობლემა მარტო მწერალთა ფენის თავშისაცემი არ არის, მაგრამ ავტორი მწერალს ირჩევს თავისი ნაწარმოების პერსონაჟად, რითიც ამბობს, რომ ისეთი მაღალინტელექტუალური ფენაც კი, როგორსაც მწერალი წარმოადგენს, იყიდება და რაკი ინტელექტუალი იყიდება, სხვა ყველა ფეხდაფეხ მისდევს დაწყებული პედაგოგიდან, დამთავრებული ინჟინრით. ავტორი აქაც საკმაოდ დაურიდებლად, თანაგრძნობის გარეშე არცხვენს მწერალს და მასთან ერთად მთელ სოციუმს. Mმატერიალური კეთილდღეობა ნარკოტიკივით მოქმედებს ყველა პერსონაჟზე, თანდათან მეტი და მეტი დოზა სჭირდებათ, შესაბამისად თანდათან მეტი და მეტის დათმობაა საჭირო ამისთვის. ადამიანი ყველაფერს კარგავს, ჯერ პროფესიას, იმიჯს, პრესტიჟს, მერე თავმოყვარეობას, ღირსებას, ბოლოს კი ზოგადად ,ადამინურ სახეს.

,,- მოშარდვისას უნდა დამიჭირო ხოლმე.

მე სიცილი ამივარდა, გრძელი და ცვალებადსიხშირიანი სიცილი, მაგრამ ამჯერად ყვირილი აღარ დამიწყია რატომღაც ჩემი დასაბადებელი შვილი, საყიდელი ბინა და მანქანა, დასასვენებლად წასასვლელი ზღვა და მთა გამახსენდა და ტუჩები მაღლა ავწიე.”

თუმცა კი ავტორმა ყოველთვის არ იცის გამოსავალი. ხანდახან, თუნდაც როგორც ეს ,,მწერალის” შეთხვევაშია, გმირს იქვე ტოვებს, თავს ანებებს მასზე ზრუნვას, ალბათ მიიჩნევს, რომ არაფერი არ გამოუვა. ხანდახან კი, როცა ძალიან უნდა, პერსონაჟი გზაზე დააყენოს, მას მაინცდამაინც ეკლესიაში, მოძღვართან უშვებს. ვფიქრობ, რომ ასე ცალსახად გამოსახული ბილიკი, რომელზეც მწერალი გმირს საიდანღაც, ხანდახან ყოველგვარი ლოგიკის გარეშე დაასკუპებს ხოლმე, გამოსავლის ვერპოვნას უფრო ჰგავს. Aიქმნება შტაბეჭდილება, რომ ავტორმა ასეთ მომენტში თავად არ იცის, რა ქნას და როგორ მოიქცეს, არ იცის, რომ მოძღვართან მისვლა არ არის პრობლემათა პანაცეა, რომ ღმერთის იდეა ჯობს სხვანაირად შემსწავლელური კუთხით დააყენოს, სადაც თვითონაც აღმოჩნდება ჭიდილსა და წინააღმდეგობაში. შადაც მკითხველი ბრალს არ დასდებს ზერელობასა და ზედაპირულობაში.Dამის შემდეგ კი უფრო მოსალოდნელი იქნება, პერსონაჟებსაც სწორი გამოსავალი შესთავაზოს.

საბოლოო ჯამში გურამ მეგრელიშვილის პირველი წიგნი, რომელიც ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობამ გამოსცა, უფრო იმედისმომცემია, ვიდრე გვერდზე გადასადები, რადგან მასში შეტანილი ნაწარმოებების მიხედვით თუ ვიმსჯელებთ, მიუხედავად უარყოფითი შეფასებებისა, რომელთა ნაწილზე ზემოთ ვისაუბრე და ნაწილზე კი არ გავამახვილე ყურადრება იმის გამო, რომ არ შემეტანა ზედმეტი დისონანსი იმ საზეიმო განწყობაში, პირველი წიგნის გამოსვლას რომ ახლავს ხოლმე თან, აშკარად იგრძნობა ის საწყისი, რომელმაც მომავალში საინტერესო მწერალი უნდა ჩამოაყალიბოს. თუ გავითვალისწინებთ ავტორის მცირე გამოცდილებას, გასაგები გახდება ის გავლენებიც, რომელსაც ჯერჯერობით განიცდის სხვა მწერლებისგან, გასაგები გახდება თუნდაც გაუმართავი ლიტერატურული ენა და ხანდახან მოუზომავი და გადაჭარბებული ძალისხმევა თითქოსდა იუმორის სასარგებლოდ, სინამდვილეში კი მისსავე საზიანოდ. სამაგიეროდ, გურამ მეგრელიშვილის პროდუქტიული მუშაობა, საინტერესო ფანტაზიის უნარი ნაწარმოების კარკასის შედგენისას, ძირითად შემთხვევაში რბილი და სადა იუმორი და, რაც მთავარია, მეჩხერი, მაგრამ მაინც საკმაოდ ძლიერი სწრაფვა ინტელექტუალურ-ფსიქოლოგიური ძიებებისკენ, ვფიქრობ, საბოლოო ჯამში ბევრად უფრო სანტერესო მწერლად აქცევს მას, ვიდრე დღეს არის.